خاطره

آنسوی چهره علائم راهنمایی و رانندگی!

کمیل — Wed, 26 Oct 2011 05:34:58 GMT

دیدار جانبازان قطع نخاعی با رهبر معظم انقلاب

کمیل — Sat, 01 Oct 2011 05:08:57 GMT

هر بلایی کز تو آید رحمتیست / هر که را رنجی دهی خود رحمتیست

زان به تاریکی گذاری بنده را / تا ببیند آن رخ تابنده را

تیشه زان بر هر رگ و بندم زنند/ تا که با عشق تو پیوندم زنند

کد خبر:103089 -

وطن

کمیل — Sat, 01 Oct 2011 04:40:51 GMT

وطن یعنی هدف یعنی شهامت
وطن یعنی شرف یعنی شهادت

وطن یعنی چه، یعنی دشت صحرا؟
وطن یعنی چه، یعنی رود دریـــــــا؟

وطن یعنی چه، یعنی باغ، بیشـــــه؟
وطن یعنی چه، یعنی کشت، ریشــه؟

وطن یعنی چه، یعنی شهر، خانه؟
وطن یعنی چه، یعنی آب، دانــــه؟

وطن یعنی چه، یعنی کار، پیشـــــه؟
وطن یعنی چه، یعنی سنگ، تیشه؟

....

وطن یعنی همه آب و همه خــــاک
وطن یعنی همه عشق و همه پاک

وطن یعنی محبت، مهربانی
نثار هر که دانی و ندانـــــی

وطن یعنی نگاه هموطن دوســــــت
هر آنجایی که دانی هموطن اوست

وطن یعنی قرار بـــی‌قراری
پرستاری، کمک، بیمار‌داری

وطن یعنی غم همسایه خوردن
وطن یعنی دل همسایه بــــردن

وطن یعنی درخت ریشه در خاک
وطن یعنی زلال چشمه پـــــــاک

ستیغ و صخره و دریا و هامون
ارس، زاینده رود، اروند، کارون

دنا، الوند، کرکس، تاق‌بستان
هزار و قافلانکوه و پلنگـــــــان

وطن یعنی بلنــدای دمــاونـــــد
شکیبا، دل در آتش، پای در بند

وطن یعنی شکوه اشترانکوه
به دریای گهر استاده نستوه

وطن یعنی سهند صخره پیکر
ستیغ سینه در سنگ تمنــدر

.....

وطن یعنی وطن استان به استــــــان
خراسان، سیستان، سمنان، لرستان

کویر لوت، کرمان، یزد، ساری
سپاهان، هگمتانه، بختیــاری

طبس، بوشهر، کردستان، مریوان
دو آذربـایجــان، ایــلام، گیـــــــلان

سنندج، فارس، خوزستان، تهران
بلوچستان و هرمزگان و زنجــــان

وطن یعنی دلی از عشق لبریز
گره باف ظریف فرش تبریــــــــز

وطن یعنی هنر یعنی سپاهان
حریر دستباف فرش کاشـــــان

وطن یعنی ز هر ایل و تباری
وطن را پاسبانی، پاسـداری

وطن یعنی دلیر و گرد با هم
وطن یعنی بلوچ و کرد با هم

وطن یعنی سواران و سواری
لر و کرد و یموت و بختیــــاری

وطن یعنی سرای ترک با پارس
وطن یعنی خلیج تا ابد فـــارس

وطن یعنی کتیبه در دل سنــگ
تمدن، دین، هنر، تاریخ، فرهنگ

وطن یعنی همه نیک و به هنجار
چه پندار و چه گفتار و چه کـردار

وطن یعنی شب رحمت شب قـــــدر
شب جوشن، شب روشن، شب بدر

وطن یعنی هم از دور و هم از دیر
سـده نوروز یلــدا مهرگـان تیـــــــر

هزاران خط و نقش مانده در یاد
صبـــا کلهر کــمال‌الملک بهــزاد

نکیسا باربد تنبور نی چنـــگ
سرود تیشه فرهاد در سنگ

سر و سرمایه‌های سرفرازی
حکیم و بوعلی سـینا و رازی

به اوج علم و دانش رهنوردی
ابوریحــان و صـدرا سـهروردی

به بحر علم و دانش ناخـدائی
عراقی رودکی جامی سنائی

وطن یعنی به فرهنگ آشنائی
دُر لفـــظ دری را دهخــــــدائی

وطن یعنی جهانی در دل جام
وطن یعنی رباعیــــات خیــــام

وطن یعنی همه شیرین کلامی
عفاف عشـــق در شـعر نظامی

وطن یعنی پیــام پند سعدی
زبان پیوسته در پیوند سعدی

وطن یعنی نگاه مولوی ســـــوز
حضور نور در شمس شب و روز

وطن یعنی هوا و حال حافظ
شکوه بــاور انـدر فـال حافظ

وطن یعنی بتیره دمدمه کوس
طلوع آفتاب شـــعر از طـــوس

وطن یعنی شب شهنامه خوانــدن
سخن چون رستم از سهراب راندن

وطن یعنی رهائی ز آتش و خون
خروش کاوه و خشـــم فریــــدون

وطن یعنی زبان حال سیمرغ
حدیث یـال زال و بال سیمرغ

وطن یعنی گرامی مرز تا مرز
وطن یعنی حریم گــیو گـودرز

وطن یعنی امید ناامیدان
خروش و ویله گردآفریدان

وطن یعنی دل و دستی در آتش
روان و تن کــمان و آتـــــش آرش

وطن یعنی لگام و زین و مهمیز
سواران قران و رخش و شبـدیز

وطن یعنی شبح یعنی شبیخون
وطن یعنی جلال الدین و جیحون

وطن یعنی به دشمن راه بستن
به اوج آریـــوبــرزن نشســـــتــن

وطن یعنی دو دست از جان کشیدن
به تنگسـتان و دشتسـتان رسیـــدن

زمین شستن ز استبداد و از کین
به خــون گــرم در گــرمابه فــــین

وطن یعنی اذان عشــق گفـتن
وطن یعنی غبار از عشق رفتن

نماز خون به خونین شهر خواندن
مهاجـم را ز خرمشــــهر رانـــــدن

سپاه جان به خوزستان کشیدن
شهادت را به جـان ارزان خریـدن

وطن یعنی هدف یعنی شهامت
وطن یعنی شرف یعنی شهادت

وطن یعنی شهید آزاده جانباز
شلمچه پاوه سوسنگرد اهواز

وطن یعنی شکوه سرفرازی
وطن یعنی ز عالم بی‌نیازی

وطن یعنی گذشته حال فردا
تمام سهم یک ملـت ز دنیـــا

وطن یعنی چه آباد و چه ویران
وطن یعنی همــین جــا یعنـی

ایران

متن کامل سخنرانی دکتر احمدی نژ‍اد در سازمان ملل

کمیل — Sun, 25 Sep 2011 10:56:42 GMT

«بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطاهرین و صحبه المنتجبین و علی جمیع الانبیاء والمرسلین

سلام و صلوات خداوند بر پیامبران الهی به ویژه پیامبر بزرگ اسلام و اهل بیت مطهر و یاران برگزیده‌اش و بر تمام پیامبران الهی

اللهم عجل لولیک الفرج و العافیة و النصر واجعلنا من خیر انصاره و اعوانه والمستشهدین بین یدیه

ای خدای بزرگ در ظهور ولیت که همراه با سلامتی و پیروزی باشد تعجیل کن و ما را از بهترین یاران و حامیان او و فداکاران در راهش قرار بده

جناب آقای رییس، همکاران محترم

خداوند بزرگ را سپاسگزارم که بار دیگر فرصت حضور در این مجمع جهانی را عنایت فرمود. ابتدا یاد جانباختگان سیل مهیب پاکستان را گرامی داشته و با بازماندگان و دولت و ملت پاکستان ابراز همدردی می‌کنم . از همگان دعوت می‌کنم که بعنوان یک وظیفه انسانی به یاری همنوعان خود بشتابند.

در سالهای گذشته پیرامون برخی از امیدها و نگرانی‌ها، از بحران‌های خانواده، امنیت، کرامت انسانی، اقتصاد و آب و هوا و از امید به عدالت و صلح پایدار با شما سخن گفتم.

اینک که نظام سرمایه‌داری و مدیریت موجود جهانی پس از حدود یکصد سال حاکمیت، به پایان راه رسیده و از ارائه پاسخ مناسب به نیازهای جامعه درمانده شده است، تلاش می‌کنم با نگاهی به دو عامل اصلی این ناکامی، برخی از مشخصات نظم مناسب آینده را ترسیم کنم.

الف : عامل نگرش‌ها و اعتقادات

می‌دانید که پیامبران الهی مأموریت داشته‌اند تا همگان را به یگانه‌پرستی و عشق و عدالت فرا بخوانند و راه رسیدن به سعادت را در برابر بشریت قرار دهند. انسان‌ها را به تفکر و علم دعوت کنند تا حقیقت را بهتر بشناسند و از شرک و خودخواهی برحذر باشند. حقیقت دعوت پیامبران واحد است. هر پیامبری، پیامبر قبل از خود را تصدیق و به پیامبر بعدی بشارت داده و دین را متناسب با ظرفیت بشر کامل‌تر از گذشته ارائه کرده است. این سیر تا پیامبر خاتم که تمام و کمال دین را عرضه کرد ادامه داشته است.

به موازات این سیر، خودخواهان و دنیاپرستان در برابر این دعوت روشن ایستادگی و برای مقابله با پیام آنان قیام کردند.

ـ نمرودیان در برابرحضرت ابراهیم، فرعونیان در برابر حضرت موسی و دنیاپرستان در برابر حضرت عیسی و حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) قرار گرفتند. در سده‌های اخیر نیز به بهانه ظلمی که طی قرون وسطی از ناحیه مدعیان دینداری در غرب رفت، ارزش‌ها و اخلاق انسانی به عامل توقف و عقب ماندگی تفسیر و در برابر علم و عقل قرار داده شد.

ـ قطع ارتباط انسان با آسمان در واقع رابطه او را با حقیقت خودش منفصل کرد.

ـ انسان که استعداد درک حقایق عالم و حق‌جویی، میل به عدالت و کمال، پاکی و زیبایی و جانشینی خدا در زمین را دارد به موجودی محدود به عالم ماده و ماموریت او به حداکثر رساندن لذت فردی تعریف گردید. اصالتِ غرایزِ انسانی به جای اصالتِ حقیقتِ انسان نشست.

ـ انسان‌ها و ملته‌ا رقیب هم شمرده شدند و سعادت یک فرد یا ملت در مزاحمت و در حذف و سرکوب دیگران تعریف شد. به جای تعامل سازنده و تکامل بخش، تنازع مخرب برای بقاء مبنای تنظیم روابط قرار گرفت.

ـ پرستشِ سرمایه و سلطه جایگزین یگانه پرستی که رمز وحدت و عشق است گردید.

ـ این مقابله گسترده خودخواهان با ارزش‌های الهی راه را بر برده‌داری و استعمار باز کرد.

بخش وسیعی از جهان، تحت سلطه چند دولت غربی قرار گرفت. ده‌ها میلیون انسان به بردگی کشیده شدند و ده‌ها میلیون خانواده متلاشی گردیدند. تمام منابع، حقوق و فرهنگ ملت‌های استعمارزده به غارت رفت. سرزمین‌ها اشغال و مردم بومی قتل عام و تحقیر شدند.

اما با قیام ملت‌ها، استعمارگری منزوی و استقلال ملت‌ها به رسمیت شناخته شد. امید به احترام، رفاه و امنیت در ملتها زنده شد . در اوائل قرن گذشته شعارهای زیبای آزادی، حقوق بشر و دموکراسی، امیدهای فراوانی ایجاد کرد تا مرهمی بر زخمهای عمیق مانده از گذشته باشد. اما امروز نه تنها آرزوها محقق نشده بلکه خاطراتی بعضاً تلخ‌تر از گذشته در تاریخ ثبت شده است.

ـ در دو جنگ جهانی، اشغال فلسطین، جنگهای کره و ویتنام، جنگ عراق علیه ایران، اشغال افغانستان و عراق و جنگ‌های آفریقا صدها میلیون نفر کشته و زخمی و آواره شدند.

ـ تروریسم، تولید موادمخدر، فقر و فاصله طبقانی گسترش یافت. حکومت‌های کودتایی و دیکتاتوری تحت حمایت غرب در آمریکای جنوبی جنایت‌های کم نظیر مرتکب شدند.

ـ به جای خلع سلاح، تولید و انباشت سلاح‌های اتمی و میکروبی و شیمیایی توسعه پیدا کرد و جهان در معرض تهدید بیش‌تری قرار گرفت.

و بدین ترتیب ظاهراً همان اهداف استعمارگران و برده‌داران اما این‌بار با شعارهای جدید دنبال شده است.

ب: عامل مدیریت جهانی و ساختار حاکم

ـ جامعه و سپس سازمان ملل با شعار برپایی صلح و امنیت و تامین حقوق انسانی و در حقیقت برای مدیریت جهانی تشکیل گردید.

ـ با کالبد شکافی سه رویداد ، نحوه مدیریت حاکم بر جهان قابل ارزیابی است.

اول: 11 سپتامبر که حدود ده سال همه جهان را تحت تاثیر قرار داده است.

ـ ناگهان با پخش تصاویر مختلف خبر حمله به برج‌های دو قلو در جهان منتشر شد.

ـ تقریباً تمام دولت‌ها و شخصیت‌های مطرح این حادثه را به شدت محکوم کردند.

ـ موتور تبلیغات به راه افتاد و جهان در معرض خطری بزرگ به نام تروریسم و تنها راه نجات، لشگرکشی به افغانستان اعلام شد.

ـ بالاخره افغانستان و به فاصله کوتاهی عراق تحت اشغال قرار گرفتند.

لطفا دقت کنید؛

ـ ادعا شد که در 11 سپتامبر حدود سه هزار نفر کشته شده‌اند که همه از آن متاسفیم اما در افغانستان و عراق تا کنون صدها هزار نفر کشته و میلیون‌ها نفر مجروح و آواره شده‌اند و درگیری به طور روزافزون توسعه پیدا کرده است.

در معرفی عوامل اصلی این حادثه سه نظر اعلام شد:

1 ـ یک گروه تروریستی بسیار قدرتمند و پیچیده که از همه لایه‌های امنیتی و اطلاعاتی آمریکا عبور کرده است. این نظر بیش‌تر از ناحیه دولت مردان آمریکا تبلیغ شد.

2 ـ توسط بخش‌هایی از دولت آمریکا و برای ایجاد تغییر در روند نزول اقتصاد آمریکا و سیطره او بر خاورمیانه و هم‌چنین نجات رژیم صهیونیستی انجام شده است. اکثریت مردم آمریکا و ملت‌ها و سیاستمداران بر این باورند.

3 ـ توسط یک گروه تروریستی انجام شده است لیکن دولت وقت آمریکا از آن پشتیبانی و بهره‌برداری کرده است. ظاهراً این نظریه طرفداران کم‌تری دارد.

ـ مهم‌ترین اسناد اتهام چند گذرنامه‌ که از میان حجم عظیم خرابه‌ها پیدا شده بود و یک نوار ویدیویی از یک شخص بود که محل سکونت او نامعلوم است ولی اعلام شد که قبلا در تجارت نفت با برخی مقامات آمریکایی مشارکت داشته است. این‌گونه وانمود شد که به دلیل شدت آتش‌سوزی و انفجار از عاملین انتحاری اثری به دست نیامد.

چند سوال اساسی بدون پاسخ مانده است.

1 ـ آیا عقل حکم نمی‌کرد که ابتدا تحقیق دقیقی توسط گروه‌های مستقل انجام و پس از شناساییِ کاملِ عوامل، برنامه‌ای منطقی برای برخورد با آن‌ها طراحی می‌گردید.

2 ـ به فرض پذیرش نظر دولت آمریکا، آیا روش برخورد با یک گروه چریکی، لشگرکشی گسترده، جنگ منظم و کشتار صدها هزار نفر است.

3 ـ آیا امکان نداشت مثل برخورد ایران با گروه تروریستی ریگی که چهارصد نفر از مردم بیگناه ایران را کشته و زخمی کرده بود اقدام می‌شد. در عملیات ایران به هیچ بیگناهی خسارتی وارد نشد.

ـ پیشنهاد می‌شود که سازمان ملل درباره 11 سپتامبر یک گروه حقیقت یاب مستقل تعیین کند تا بعدها عده‌ای اظهار نظر درباره آن را ممنوع نکنند.

در این‌جا مایلم اعلام کنم که جمهوری اسلامی ایران در سال آینده، میزبان کنفرانسی خواهد بود که با هدف شناخت تروریسم و راهکارهای مقابله با آن برگزار خواهد شد. از مقامات کشورهای مختلف، اندیشمندان، صاحبنظران، محققان و موسسات مطالعاتی برای شرکت در این کنفرانس دعوت می‌کنم.

دوم: اشغال سرزمین فلسطین است.

ـ ملت مظلوم فلسطین شصت سال تحت سلطه یک رژیم اشغالگر از آزادی، امنیت و حق حاکمیت محروم است ولی اشغالگران به رسمیت شناخته می‌شوند. روزانه خانه‌ها بر سرزنان و کودکان خراب می‌شود و مردم در وطن خود از آب و غذا و دارو نیز محرومند. صهیونیست‌ها تاکنون 5 جنگ گسترده بر همسایگان و ملت فلسطین تحمیل کرده‌اند.

ـ صهیونیست‌ها در جنگ علیه لبنان و غزه زشت‌ترین اقدمات را علیه مردم بی‌دفاع انجام داده‌اند.

ـ رژیم صهیونیستی بر خلاف همه قواعد بین‌المللی به کشتی کمک‌های انسانی هجوم می‌کند و غیر نظامیان را می‌کشد.

ـ این رژیم به طور مطلق مورد حمایت برخی کشورهای غربی است و دائماً کشورهای منطقه را تهدید و با اعلام قبلی شخصیت‌های فلسطینی و غیره را ترور می‌کند ولی مدافعان فلسطینی و مخالفین این رژیم با عناوینی چون تروریست و ضد یهود تحت فشار قرار می‌گیرند. تمام ارزش‌ها حتی آزادی بیان در اروپا و آمریکا به پای صهیونیسم قربانی می‌شود.

ـ به دلیل بی‌توجه به حقوق مردم فلسطین همه راه حل‌ها به شکست می‌انجامد.

ـ اگر از ابتدا به جای رسمیت دادن به اشغالگری، حق حاکمیت ملت فلسطین به رسمیت شناخته می‌شد آیا امروز شاهد این همه جنایت بودیم.

ـ پیشنهاد روشن ما بازگشت آوارگان فلسطینی به سرزمین خویش و مراجعه به آراء عمومی همه مردم فلسطین برای اعمال حاکمیت و تعیین نوع حکومت خود است.

سوم : انرژی هسته‌یی است.

ـ انرژی هسته‌یی، پاک و ارزان و نعمتی خدادادی و از بهترین جایگزین‌ها برای کاهش آلودگی‌های ناشی از سوخت فسیلی است.

ـ معاهده N.P.T به تمام اعضاء اجازه داده است که بدون محدودیت از آن بهره ببرند و آژانس موظف به حمایت و پشتیبانی فنی و حقوقی از آن‌ها شده است.

ـ بمب اتم بدترین سلاح ضد بشری است که باید به طور کامل محو گردد. معاهده N.P.T توسعه و انباشت آن را ممنوع و خلع سلاح را ضروری شمرده شده است .

ـ اما ملاحظه کنید دارندگان بمب اتم و برخی اعضاء دائم شورای امنیت چه کرده‌اند:

ـ انرژی هسته‌یی را معادل بمب معرفی و با ایجاد انحصار و فشار بر آژانس آنرا از دسترس اکثریت ملت‌ها دور کرده‌اند و همزمان بمب‌های اتمی خود را حفظ کرده و ارتقاء و گسترش داده‌اند.

این اقدامات باعث شده است که؛

ـ نه تنها خلع سلاح اتفاق نیفتاده است بلکه تولید بمب اتم در برخی مناطق از جمله توسط رژیم اشغالگر و تهدیدگر صهیونیستی اشاعه یافته است.

ـ همین جا پیشنهاد می‌شود که سال 2011 سال خلع سلاح اتمی و " انرژی هسته‌یی برای همه و سلاح هسته‌یی برای هیچ کس" اعلام شود.

ـ در تمام این موارد سازمان ملل نمی‌تواند اقدام موثری انجام دهد و متاسفانه در دهه‌ای هم که به نام صلح نامگذاری شد جنگ و تجاوز و اشغالگری، صدها هزار نفر کشته و مجروح برجای گذاشت و بر کینه‌ها و دشمنی‌ها افزوده شد.

خانم‌ها و آقایان

اخیراً نیز شاهد اقدام زشت و ضد انسانی قرآن سوزی بودیم.

ـ قرآن کتاب آسمانی و معجزه جاوید پیامبر اسلام است و به یگانه پرستی، عدالت، عشق به مردم، آبادانی زمین، تفکر و تعقل و دفاع از مظلومان و مبارزه با ستمگران دعوت می‌کند و از پیامبران الهی نظیر نوح، ابراهیم، اسحق، یوسف، موسی و عیسی (علیهم‌السلام) به نیکی نام می‌برد و آنان را تصدیق می‌کند. قرآن را سوزاندند که همه این حقایق و معارف را بسوزانند. اما حقیقت سوختنی نیست، قرآن جاودانه است چون خدا و حقیقت جاودانه‌اند. این اقدام و هر اقدامی که موجب تعمیق شکاف‌ها و فاصله‌ها بین ملت‌ها شود شیطانی است. باید با هوشمندی از غلتیدن در دام شیطان احتراز کرد. من به نمایندگی از ملت ایران به همه کتب آسمانی و پیروان آنان احترام می‌گذارم.

این قرآن است و این کتاب مقدس هر دو برای ما محترمند

دوستان محترم

سال‌هاست که ناکارآمدی اندیشه سرمایه داری و مدیریت بین المللی و ساختارهای موجود آشکار شده و اکثریت دولت‌ها و ملت‌ها خواستار تغییر اساسی و اجرای عدالت در مناسبات جهانی‌اند.

ـ علت ناتوانی سازمان ملل ساختار ناعادلانه آن است. با امتیاز وتو قدرت اصلی در شورای امنیت متمرکز شده و رکن اصلی یعنی مجمع عمومی به حاشیه رفته است.

ـ در چند دهه گذشته همواره حداقل یکی از اعضای دائمی در یک طرف مناقشات بوده‌ است.

ـ وقتی قاضی و دادستان، خود یک طرف دعوا هستند. چگونه می‌توان انتظار کارآمدی داشت چرا که امتیاز وتو برای تجاوز و اشغالگری مصونیت می‌آورد.

ـ آیا در بحث هسته‌یی، اگر ایران دارای امتیاز وتو بود مواضع شورای امنیت و مدیرکل آژانس همین‌گونه بود.

دوستان عزیز

ـ سازمان ملل مهم‌ترین مرکز هماهنگی مدیریت مشترک جهانی است. ساختار آن باید به گونه‌ای اصلاح شود که همه دولت‌ها و ملت‌های مستقل در مدیریت جهانی مشارکت سازنده و فعال داشته باشند.

ـ امتیاز وتو باید لغو شود و مجمع عمومی بالاترین رکن و دبیرکل، مستقل‌ترین فرد و تمام مواضع و اقدامات او با تایید مجمع عمومی و در جهت عدالت و رفع تبعیض باشد.

ـ دبیرکل نباید برای ابراز حقیقت و اعمال عدالت تحت فشار قدرت‌ها و یا کشور محل استقرار سازمان باشد.

ـ پیشنهاد می‌شود در یک‌سال و در یک نشست فوق‌العاده، مجمع نسبت به اصلاح و نهایی کردن ساختار سازمان اقدام کند.

ـ جمهوری‌اسلامی‌ایران پیشنهادات روشنی دارد و آماده مشارکت سازنده و فعال است.

خانم‌ها و آقایان

ـ من به صراحت اعلام می‌کنم که اشغال کشورها به بهانه تحمیل آزادی و دموکراسی یک جنایت نابخشودنی است.

ـ جهان به جای منطق قدرت، انحصار‌طلبی، یکجانبه‌گرایی، جنگ و تهدید به منطق مهرورزی، عدالت و مشارکت همگانی نیازمند است.

ـ نیازمند مدیریت افرادی پاک چون انبیاء الهی است.

ـ دو حوزه وسیع جغرافیایی یعنی آفریقا و آمریکای لاتین یک دهه از تحولات تاریخ ساز را پشت سر گذاشته‌اند. رویکردهای جدید در این دو قاره که بر هم‌گرایی و وحدت هرچه بیش‌تر و بومی‌سازی الگوهای رشد و توسعه کشورهای‌شان استوار است منافع چشمگیری را برای مردمان این دو منطقه به ارمغان آورده است. هوشمندی و تدبیر رهبران این دو قاره قادر به حل بحران‌ها و معضلات منطقه‌یی بدون دخالت‌های سلطه‌جویانه فرامنطقه‌یی است.

جمهوری اسلامی ایران روابط همه جانبه خود را در سال‌های اخیر با آمریکای لاتین و آفریقا گسترش داده است.

و اما درباره ایران سرافراز؛

ـ بیانیه تهران گامی بزرگ و سازنده در جهت ایجاد اعتماد است که با اقدام شایسته و انسانی دولت‌های برزیل و ترکیه و همراهی صمیمانه ایران تنظیم شده و گرچه با بداخلاقی و قطعنامه غیرقانونی مواجه شد، لیکن هم‌چنان معتبر است.

ـ ما بیش از تعهدات خود قوانین آژانس اتمی را رعایت کرده‌ایم ولی هرگز تحمیلات غیرقانونی را نپذیرفته و نخواهیم پذیرفت.

ـ گفته‌اند که با فشار می‌خواهند ایران را وادار به گفت‌وگو کنند. اولاً ایران همیشه آماده گفت‌وگو بر پایه احترام و عدالت بوده است. ثانیاً روش‌های مبتنی بر بی‌احترامی به ملت‌ها، مدت‌هاست که کارآمدی خود را از دست داده است. آنان که در برابر منطق روشن ملت ایران از تهدید و تحریم استفاده کردند در واقع باقیمانده حیثیت شورای امنیت و اعتماد ملت‌ها به این نهاد مهم را قربانی و ناعادلانه بودن آن شورا را یک‌بار دیگر اثبات کردند.

ـ اینان وقتی با ملت بزرگ ایران که در تاریخ با نام دانشمندان، شاعران، عارفان، هنرمندان و فرهنگ و تمدنش و به نام پاکی، خداپرستی و عدالت‌خواهی شناخته شده است این‌گونه رفتار می‌کنند چگونه انتظار دارند که ملت‌ها به آنان اعتماد کنند.

ـ همه می‌دانند که نظام سرمایه‌داری و روش‌های سلطه‌جویانه در مدیریت جهان شکست خورده و نه تنها دوره برده‌داری و استعمار بلکه دوره تسلط بر جهان نیز گذشته و راه بر بازسازی امپراطوری‌ها بسته شده است.

ـ اعلام کرده‌ایم که حاضریم در یک مناظره آزاد جدی با دولتمردان آمریکا در همین صحن و به طور شفاف دیدگاه خود درباره مسائل مهم جهان را به شما عرضه کنیم.

ـ همین‌جا پیشنهاد می‌شود برای تحقق گفت‌وگوی سازنده همه ساله کرسی مناظرات آزاد در صحن مجمع برپا شود.

و اما سخن آخر؛

دوستان و همکاران

ـ ملت ایران و قاطبه ملت‌ها و دولت‌های جهان با مدیریت تبعیض‌آلود فعلی حاکم بر جهان مخالفند. این مدیریت بدلیل غیرانسانی بودن در پایان راه و بن‌بست کامل و نیازمند اصلاحات اساسی است.

ـ اصلاح وضع جهان و استقرار آرامش و سعادت مستلزم مشارکت همگانی، اندیشه پاک و مدیریت الهی و انسانی است.

همه ما بر این باوریم که:

ـ عدالت عامل اصلی صلح، امنیت پایدار و گسترش محبت بین انسان‌ها و ملت‌هاست و نوع انسان‌ها تحقق آرمان‌ها، حقوق و عزت خود را در سایه عدالت جست‌وجو می‌کنند و از ظلم، بداخلاقی و تحقیر گریزانند.

ـ حقیقت انسانی در عشق ورزیدن به انسان‌ها و خوبی‌ها متجلی می‌گردد و محبت بهترین مبنای تنظیم رابطه بین انسان‌ها و ملت‌ها است.

وحشی بافقی شاعر نامدار ایرانی می‌فرماید:

اگر صد آب حَیوان (آب حیات) خورده باشی چو عشقی در تو نبود مرده باشی

ـ انسان‌ها در مسیر ساختن جهانی سرشار از پاکی و امنیت و رفاه، رقیب و منازع نیستند بلکه یاور یکدیگرند.

ـ کسانی که شادی خود را در غم، رفاه خود را در فقر وامنیت خود را در ناامنی دیگران جست‌وجو می‌کنند و خود را برتر از دیگران می‌دانند از دایره انسانیت خارج‌ و در مسیر شیطانی‌اند.

ـ اقتصاد و اموال دنیا ابزار خدمت به دیگران، دوستی و تقویت روابط انسانی و کمال معنوی و نه وسیله سلطه و فخر فروشی است.

ـ زن و مرد مکمل یکدیگرند و خانواده و رابطه پاک، عاشقانه و پایدار دو همسر در کانون آن، تضمین تداوم و تربیت نسل‌ها، لذت حقیقی، ترویج عشق و اصلاح جامعه است.

ـ زن مظهر جمال خداوند و کانون عاطفه و مسول ترویج مهرورزی و حفظ پاکی و لطافت جامعه است.

ـ خشن‌ شدن روح و رفتار زنان و محروم شدن آنان از حق اساسیِ مهرورزیِ مادرانه و همسرانه موجب خشونت جامعه و آسیب‌های جبران ناپذیر خواهد شد.

ـ آزادی حقی الهی است که باید در خدمت صلح و کمال انسانی به کارگیری شود.

ـ اندیشه صالح و اراده صالحان رمز عبور به حیات طیبه و زندگی سرشار از امید، نشاط و زیبایی است.

ـ این وعده خداوند است که زمین به پاکان و صالحان به ارث خواهد رسید و انسان‌های رها شده از اسارت خودخواهی‌ها، مدیریت جهان را بر عهده می‌گیرند و آن‌گاه اثری از غم، تبعیض، فقر، ناامنی و تجاوز نمی‌ماند و روزگار شادی حقیقی بشر و شکوفایی حقیقت خداگونگی انسان فرا می‌رسد.

ـ همه عدالت‌خواهان و آزادگان منتظر بوده‌اند و به این دوران شکوهمند وعده داده‌اند.

ـ انسان کامل، عبد مخلص خدا و عاشق صادق انسان که پدر گرامی‌اش از تبار پیامبر عزیز اسلام و مادر گرامی‌اش از تبار امت مسیح است به همراه عیسی بن مریم و دیگر صالحان در انتظار هستند تا در تحقق آن دوران درخشان بیایند و همه بشریت را یاری کنند.

ـ شایسته است دست در دست یکدیگر و با تلاش برای عدالت به استقبال آنان برویم.

ســلام بر عشـق و پرستـش، ســلام بر عــدالــت و آزادی، ســلام بر حقیقت انســــان، انسـان کــامل، یــارحقیقی و صادق انســـان و سلام بر شمــا و همه صالحـان و پــاکـان.»

لیالی قدر از نگاه امام خمینی ( س )

کمیل — Sun, 21 Aug 2011 15:57:23 GMT

ماه مبارک رمضان که ماه مبارک است ممکن است براى این باشد که ماهى است که ولى اعظم؛ یعنى رسول خدا واصل شده است و بعد از وصول، ملائکه را و قرآن را نازل کرده است. به قدرت او ملائکه نازل مى‏شوند؛ به قدرت ولى اعظم است که قرآن نازل مى‏شود و ملائک نازل مى‏شوند. ولىّ اعظم، به حقیقت قرآن مى‏رسد در ماه مبارک و شب قدر، و پس از رسیدن، متنزل مى‏کند به وسیله ملائکه- که همه تابع او هستند- قرآن شریف را، تا به حدى که براى مردم بگوید. قرآن در حد ما نیست، در حد بشر نیست.

قرآن سرّى است بین حق و ولىّ اللَّه اعظم که رسول خداست، به تبع او نازل مى‏شود تا مى‏رسد به اینجایى که به صورت حروف و کتاب در مى‏آید که ما هم از آن استفاده ناقص مى‏کنیم. و اگر سرّ «لیلة القدر» و سرّ «نزول ملائکه» در شبهاى قدر- که الآن هم براى ولىّ اللَّه اعظم حضرت صاحب- سلام اللَّه علیه- این معنا امتداد دارد- سرّ اینها را ما بدانیم، همه مشکلات ما آسان مى‏شود. تمام مشکلاتى که ما داریم براى این است که، ما محجوبیم از اینکه واقعیت را آن طور که هست و نظام هستى را به آن طورى که تنظیم شده است، مشاهده کنیم. ما گمان مى‏کنیم که حیاتِ در اینجا چیزى است و نبودن در اینجا نقصى است، در صورتى که حیات در اینجا نازله آن حقیقتى است که از عالم غیب آمده است و موت- اگر چنانچه موت انسانى باشد- رجوع به همان مرتبه‏اى است که در اول بوده است، و البته مراتب مختلف و شئون مختلف است. و ما امیدواریم که از فیض ماه مبارک و فیض عید ماه مبارک- که عید وصال است- ما هم حظّى ببریم که بتوانیم در این مشکلاتى که بر ما وارد مى‏شود، سرفراز بیرون بیاییم، تمام چیزهایى که انبیا آوردند، مقصود آنها به ذات نبوده است تشکیل حکومت مقصود به ذات نیست براى انبیا. دعوتها هر چه مى‏شود مقدمه است براى اینکه انسان را بیدار کنند، انسان را بفهمانند به‏ «او»، ارائه بدهند به «او» که چه بوده است و چه هست و چه خواهد بود و عالم چه جور است وضعش با ذات مقدس حق تعالى. و ما دستمان از این مسائل کوتاه است و امیدواریم که به برکت اولیاى خدا، ما هم یک آشنایى ضعیفى پیدا بکنیم و بعض از حجب، از پیش چشم ما برداشته بشود. ( صحیفه امام، ج‏19، ص 286)

وصیت‌امیرالمؤمنین(ع) به غسل و دفن‌شبانه مانند همسرش

کمیل — Sun, 21 Aug 2011 15:42:47 GMT

امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاة والسلام، بعد از ضربت خوردن در شب نوزدهم، وصیت کوتاهى دارد که آن را ان‌شاءاللَّه امروز براى شما ترجمه مى‌کنم. علّت هم این است که هر کس سعى مى‌کند لُبّ افکار و روحیات و نظرات و منش خود را، در لحظات آخر زندگى، براى بهترین و امین‌ترین اشخاص بیان کند. امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاة والسّلام، اعجوبه خلقت است. مسلمان درجه اوّل است. تالى‌تلوّ نبىّ اکرم است. مقامات او در آسمانها معروفتر است تا در زمین. مریدان و محبّین او در بین ملائکه آسمانها بیشترند تا در بین انسانها. این انسانِ متّصل به ملکوت؛ این عارف به همه معارف عالیه و راقیه الهى؛ این مجاهد درجه اوّل فى‌سبیل‌اللَّه که «جاهد فى‌اللَّه حقّ جهاده» - همان‌طور که شایسته جهاد بود، در همه مراحل زندگى، جهاد کرد - آن زاهد درجه یک، سیاستمدار درجه یک، زمامدار درجه یک، انسانى با این خصوصیات والا، از دنیا مى‌رود. وقتِ او تنگ است و آن بزرگوار، این ضیق وقت را پیش از ضربت خوردن هم مى‌دانست. ضربت که زدند، معلوم شد.

هبر معظم انقلاب در خطبه‌ی اول نماز جمعه رمضان سال ۱۳۷۲ به تبیین وصیت‌نامه امام علی(ع) به امام حسن و حسین(علیهم السلام) پرداختند. به مناسبت شب شهادت حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام، در ادامه می‌آید متن این سخنرانی آمده است:

امروز روز بیست و یکم ماه رمضان و روز امیر المؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام است. گر چه اگر در دنیاى اسلام و در تاریخ اسلام با چشم انصاف نگاه کنیم، همه روزها متعلّق به على بن‌ابى‌طالب علیه‌السّلام است؛ لکن شیعه آن حضرت، امروز حال و هواى دیگرى دارد. امروز یاد امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاة والسّلام بر همه چیز و همه جا گسترده است.

بنده، امروز به مناسبت یاد امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام، خطبه اوّل را به بیان وصیتنامه آن حضرت اختصاص داده‌ام. آن حضرت چند وصیت خطاب به امام حسن و امام حسین علیهما السّلام دارد و گفته‌هاى آن بزرگوار به دیگران نیز، همه در زمره وصیتهاى اوست.

ساعتهاى آخر عمر را مى‌گذرانَد و مى‌خواهد به فرزندانش، به اهل کوفه، به مسلمانان سرگشته آن روزگار و به همه تاریخ، پیامى را خلاصه کند و بدهد. آن پیام، در یک صفحه مى‌گنجد و عباراتش خیلى دقیق انتخاب شده است. با چشم معمولى که نگاه کنیم، جملات این وصیت، گاهى ممکن است به نظر، ناهمخوان بیاید. یک جا مطلبِ بسیار مهمّى را از نظر دیدها و تحلیلهاى معمولى ما بیان مى‌کند، بعد ناگهان مطلبى را که از نظر ما داراى اهمیت چندانى نیست، مى‌گوید. اما دید على بن ابى طالب، علیه‌الصّلاة والسّلام، دید الهى است؛ دیدِ صائب است. مثل نگاه خداوند متعالْ به موجودات عالم است. کوچک و بزرگ در معیار خدایى و در دید علوى، با کوچک و بزرگ در دید ما، فرق دارد. لذا، اگر کسى با این دید نگاه کند - که البته دست ما کوتاه است و از دور تحلیل مى‌کنیم - با همین تحلیل، آن وقت عباراتْ همخوان است. مطالب، بسیار دقیق تنظیم شده است. گوش‌کنید:

«و من وصیت له، علیه‌السّلام، للحسن و الحسین علیهماالسّلام، لما ضربه ابن ملجم لعنه اللَّه.» این وصیت را به امام حسن و امام حسین علیهماالسلام کرد. آنها را خواست؛ با آنها سخن گفت و این کلمات را بعد از ضربت خوردن، بر زبان آورد. مجروح است و بدن نازنینش بر اثر زهر، تب‌دار شده است. ضعف و بیمارى، مانعِ آدمهاىِ معمولى از اداىِ کلام مى‌شود؛ امّا مانع کسى مثل على‌بن ابى طالب علیه‌السّلام نیست. باید در همین ساعات کوتاه، بین ضربت خوردن تا شهادت، که کمتر از چهل وهشت ساعت است، همه کارهاى واجب و لازم و درجه یک را انجام دهد؛ و انجام داد. یکى همین وصیّت بود؛ که چنین شروع مى‌شود: «اوصیکما بتقوى‌اللَّه.» بى‌مقدّمه، اولین کلمه تقواست.

در آن هفته که این‌جا آمدیم، اجمالاً مطالبى راجع به تقوا عرض کردم. تقوا، یعنى همه چیز یک انسان؛ دنیا و آخرت یک ملت و زاد و توشه حقیقى این راه طولانى که بشر مجبور است آن را بپیماید. اوّل و آخر در کلام امیرالمؤمنین علیه‌السّلام، تقواست. مى‌فرماید: «پسران من! مراقب خودتان باشید؛ در راه خدا و با معیار خدایى.» «تقوى اللَّه» یعنى این. بحثِ ترسیدن از خدا نیست؛ که بعضى تقوا را به «خدا ترسى» معنا مى‌کنند. «خشیةاللَّه» و «خوف اللَّه» هم ارزش دیگرى است. امّا این، تقواست. تقوا، یعنى مواظب باشید هر عملى که از شما سر مى‌زند، منطبق بر مصلحتى باشد که خداى متعال براى شما در نظر گرفته است. تقوا چیزى نیست که کسى بتواند یک لحظه آن را رها کند. اگر رها کردیم، جاده لغزنده است، درّه عمیق است؛ خواهیم لغزید وسقوط خواهیم کرد، تا باز جایى دستمان به مستمسکى، سنگى، درختى و بوته‌اى گیر کند، و بتوانیم خودمان را بالا بکشیم.

«ان الذین اتقوا اذامسهم طائف من الشیطان تذکروا فاذاهم مبصرون.(1)»؛ وقتى که آدمِ با تقوا، مسِّ شیطان را احساس کرد، فوراً به خود مى‌آید و حواسش جمع مى‌شود. شیطان که از ما دور نمى‌شود! پس، اوّلین وصیت، تقواست.

دنبال تقوا، مطلبى دیگر است: «وان لا تبغیا الدنیا و ان بغتکما.» دنبال دنیا ندوید، اگر چه دنیا دنبال شما بیاید. این هم نکته دوم. این هم از لوازم تقواست. البته همه کارهاى نیک، از لوازم تقواست. از جمله، همین ندویدن دنبال دنیا. نمى‌گوید که «ترک دنیا کنید.» مى‌گوید: «لاتبغیا.» دنبال دنیا حرکت نکنید. دنیا را طلب نکنید. در حقیقت، با تعبیر فارسى ما، چنین معنى مى‌دهد که «دنبال دنیا ندوید.» دنیا یعنى چه ؟یعنى آباد کردن روى زمین ؟ یعنى احیا کردن ثروتهاى الهى؟ این است معناى دنیایى که گفتند طلب نکنید؟ نه! دنیا یعنى آنچه که شما براى خودتان، تمتّعات خودتان و لذّات خودتان مى‌خواهید. این را دنیا مى‌گویند. و الّا، آباد کردن روى زمین، اگر با هدف خیر و صلاح بشریت انجام گیرد، عین آخرت است. این، همان دنیاى خوب است. دنیایى که مذمّت شده است و نباید دنبالش برویم، دنیایى است که ما را، نیروى ما، تلاش ما و همت ما را متوجّه خود مى‌کند و از راه بازمان مى‌دارد. خودخواهى ما، خود پرستى ما، ثروت را براى خود خواستن و لذّت را براى خود طلبیدن، دنیاى مذموم و نکوهیده است.

البته این دنیا، نوع حرام دارد، نوع حلال هم دارد.این‌طور نیست که براى خود خواستن، همه نوعش حرام باشد. نه! حلال هم دارد. امّا همان حلالش را هم گفته‌اند دنبالش نروید. اگر دنیا به این معنا شد،حلالش هم خوب نیست. هر چه بتوانید مظاهر زندگى مادّى را در جهت خدا قرار دهید، سود کرده‌اید و بهره برده‌اید. و این معناى آخرت است. تجارت هم، اگر براى رونق دادن به زندگى مردم باشد و نه اندوختن سرمایه براى خود، عین آخرت مى‌شود. همه کارهاى دیگر دنیا، از همین قبیل است. پس، نکته دوم این است که دنبال دنیا ندوید و در طلب دنیا روانه نگردید.

آنچه امیرالمؤمنین علیه‌السلام در این وصیت فرموده، خود، آیینه تمام نماى آن بوده است. زندگى آن حضرت را که نگاه کنید، خلاصه همین جملاتى است که در وصیت کوتاه او آمده است. «و لاتأسفا على شئ‌منها زوى عنکما.» دیگر این‌که، اگر از همین دنیاى به این معنا مذموم، چیزى به‌دست شما نرسید و از شما منع شد، تأسّف نخورید. این‌که فلان ثروت را، فلان لذّت را، فلان مقام و فلان امکان رفاه را ندارید، تأسف نخورید. این هم جمله سوم.

جمله بعد: «و قولا بالحقّ.» یا بر طبق نسخه‌اى «و قول الحق.» فرق نمى‌کند. معنایش این است که «حق بگویید.» حق را بگویید و کتمان نکنید. اگر چیزى به نظرتان حق بود، آن را در جایى که باید بیان کرد، بیان کنید. حق را مکتوم نگه ندارید. آن وقتى که زباندارها حق را پنهان و احیاناً باطل را آشکار کردند، یا باطل را به جاى حق گذاشتند، اگر حق‌بینان و حقدانان، حق را بگویند، حقْ مظلوم نمى‌شود؛ حق به غربت نمى‌افتد و اهل باطل در نابود کردن حق طمع نمى‌بندند.

جمله بعد: «و اْعملاللاجر.» براى پاداش - یعنى پاداش الهى و حقیقى - کار کنید. بیهوده کارنکن، اى انسان! این کارِ تو، این عمر تو و این نَفَس زدن تو، تنها سرمایه اصلى توست. این را بى‌خود از دست نده! اگر عمرى مى‌گذرانى، اگر عملى انجام مى‌دهى، اگر نَفَسى مى‌زنى و اگر قوتى را مصرف مى‌کنى، این همه را براى پاداشى بکن. پاداش چیست؟ چند تومان پول، پاداش وجود انسان است؟! این پاداش عمرى است که من مصرف مى‌کنم؟! خوش آمدن فلان و بهمان، پاداش یک انسان است؟! خیر! «فلیس لانفسکم ثمن الا الجنّه على فلا تبیعوهابه غیرها.(2)» این، جمله‌اى از امام سجاد علیه‌الصّلاةوالسّلام است که مى‌فرماید: «مزد شما و بهاى مناسب عمر شما، فقط بهشت است. هر چه کمتر بگیرید، سرتان کلاه رفته است. پس، براى اجر وپاداش اخروى کار کنید.»

این هم عبارت بعد! آن وقت امام على علیه‌السّلام مى‌فرماید: «وکونا للظّالم خصماً و للمظلوم عوناً.» خصم ظالم باشید. «خصم»، غیر از «دشمن» است. یک وقت کسى دشمن ظالم است؛ یعنى از ظالم بدش مى‌آید و دشمن اوست. این، کافى نیست. «خصم او باش»، یعنى «مدّعى‌اش باش.» خصم یعنى «دشمنى که مدّعى است»، «دشمنى که گریبان ظالم را را مى‌گیرد و او را رها نمى‌کند. بشریت بعد از امیرالمؤمنین علیه‌السلام، تا امروز، به سبب نگرفتن گریبان ستمکاران، بدبخت و روسیاه شد. اگر دستهاى با ایمان، گریبان ظالمان و ستمکاران را مى‌گرفتند، ظلم دردنیا این‌قدر پیش نمى‌رفت؛ بلکه از بن برمى‌افتاد. امیرالمؤمنین این را مى‌خواهد: «کونا للظّالم خصماً.» خصم ظالم باش. در دنیا، هرجا ظلم هست و ظالمى هست، تو که این‌جا هستى، خود را خصمش بدان. نمى‌گوییم «اکنون راه بیفت؛ و از این سوى دنیا به آن سوى دنیا برو و گریبان ظالم را بگیر.» مى‌گوییم «حتماً خصومت خودت را نشان بده. هروقت و هرجا فرصتى دست داد، خصم او باش و گریبانش را بگیر.» یک وقت انسان نمى‌تواند نزدیک ظالم برود و ابراز خصومت نماید؛ لذا از راه دور، مخاصمه مى‌کند. ببینید امروز، به خاطر عمل‌نکردن به همین یک کلمه وصیت امیرالمؤمنین علیه‌السّلام، در دنیا چه منجلابى ایجاد شده است و بشریت چه بدبختیهایى دارد! ببینید ملتها و بخصوص مسلمانان چه مظلومیتى دارند! اگر به همین یک وصیت امیرالمؤمنین علیه‌السلام عمل مى‌شد، امروز بسیارى از ظلمها و مصیبتهاىِ ناشى از ظلمها، وجود نمى‌داشت.

«و للمظلوم عوناً.» هرجا مظلومى هست، به او کمک کن. نمى‌گوید «طرفدارش باش». نه! باید کمکش کنى. هرچه مى‌توانى و به هرنحو که مى‌توانى.

تا این‌جا وصیت حضرت، خطاب به امام حسن و امام‌حسین علیهماالسلام است. البته این حرفها مخصوص امام حسن و امام حسین علیهما السّلام هم نیست. خطاب به آنهاست؛ اما اختصاص به همه دارد.

جملات بعدى وصیت را، امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام، عمومى مى‌فرماید: «اوصیکما و جمیع ولدى.» به شما دو پسرم و به همه فرزندانم وصیت مى‌کنم. «و اهلى.» و به همه اهل و کسانم. « ومن بلغه کتابى.» و به هرکس که این نامه من به او برسد.

با این حساب، شما که این‌جا نشسته‌اید و من که این وصیتنامه را براى شما مى‌خوانم، همه مخاطب کلام امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاة والسلام هستیم. مى‌فرماید: «همه شما را وصیت مى‌کنم.» به چه چیز؟ باز «بتقوى اللَّه.» مجدداً «تقوا». اولین وآخرین کلمه امیرالمؤمنین، علیه‌السّلام تقواست. به‌دنبال آن: «و نظم امرکم.» نظم امرتان. یعنى چه؟ یعنى همه کارهایى که در زندگى مى‌کنید، منظّم باشد؟ معنایش این است؟ ممکن است معنایش این هم باشد. نفرمود «نظم امورکم.» کارهایتان را منظم کنید. فرمود «نظم امرکم.» آن چیزى که باید منظم و محکوم نظم و انضباط باشد، «یک چیز» است. «نظم امور» نفرموده است. فرموده است: «ونظم امرکم.» انسان مى‌فهمد که این نظم امر، عبارت است از امرى مشترک بین همه است. به نظر من مى‌رسد که «نظم امرکم» عبارت از اقامه نظام و حکومت و ولایت اسلامى باشد. معنایش این است که با قضیه حکومت ونظام، منطبق با نظم و انضباط رفتار کنید و بلبشو نباشد.

دنیاى اسلام بر اثر همان بلبشوها وبه خودخوانیها بود که به آن روزگار رسید. اگر آن روز که امیرالمؤمنین علیه‌السلام زمام امور دنیاى اسلام را به دست گرفت و امّت اسلام، همه درآن روز با او بیعت کردند، بر آن بیعت مى‌ماندند، کار به نابسامانیها و تلخکامیها نمى‌کشید. پیغمبر فرموده بود: «اگر کسى امام شد و مردم او راپذیرفتند و مورد رضاى خدا بود، کسى حق ندارد با او مخالفت کند.» اگر به همین جمله پیغمبر عمل مى‌شد، آن جنگها پیش نمى‌آمد؛ نه جنگ جمل، نه جنگ صفیّن و نه جنگ نهروان. این که افرادى به میل و براى دل خود، مردم را متزلزل کنند (از این طرف بِکش؛ ازآن طرف بِکش) و نظام حکومت را به هم بزنند و انضباط عمومى کشور را مختل کنند، همان بدبختى بزرگى است که امیرالمؤمنین علیه‌السّلام دراین عبارت از وصیتنامه، ازآن نهى مى‌کند و به خلاف آن امر مى‌فرماید: «ونظم امرکم و صلاح ذات بینکم.»

سومین اصلى که در بخش دوم وصیت مى‌فرماید، «صلاح ذات بین» است. یعنى با هم خوب باشید. دلها باهم صاف باشد. اتّفاق کلمه داشته باشید و اختلاف و جدایى میانتان نباشد. این جمله را که بیان مى‌فرماید، یک شاهد نیز از کلام پیغمبر مى‌آورد. پیداست که روى آنْ خیلى تکیه دارد و از آن مى‌ترسد. نه این‌که صلاح ذات بین، اهمیتش بیشتر ازنظم امراست؛ ازباب این‌که صلاح ذات بین، آسیب‌پذیرتر است. لذاست که این عبارت را از پیغمبر نقل مى‌کند: «فانى سمعت جدکما، صلى اللَّه علیه و آله و سلم» یقول: از جدتان شنیدم که فرمود: «صلاح ذات البین‌افضل من عامّة الصّلاة والصّیام.» صلاح ذات بین و صفاى میان مردم از هر نماز و روزه‌اى بهتر است. نمى‌گوید «از همه نمازها و روزه‌ها بهتر است.» مى‌فرماید «از هر نماز و روزه‌اى بهتر است.» شما مى‌خواهید، دنبال نماز و روزه خود بروید. امّا کارى هست که از هر دوى اینها، فضیلتش بیشتر است. آن چیست؟ آن، «اصلاح ذات البین» است. اگر دیدید جایى، در بین امّت اسلامى، اختلاف و شکافى وجود دارد، بروید آن شکاف را پرکنید. این، از نماز و روزه، فضیلتش بیشتر است.

بعد که این چند جمله را بیان فرمود، کلمات کوتاه، پرمغز و جانسوزى بیان کرد: «واللَّه اللَّه فى الایتام.» یعنى «اى مخاطبین من! اللَّه اللَّه دریتیمان.» «اللَّه اللَّه» ترجمه فارسى ندارد. ما در زبان فارسى، برایش معادل نداریم. اگر بخواهیم ترجمه کنیم، باید بگوییم «جان تو وجان خدا، در یتیمان.» یعنى «هر چه مى‌توانید، به یتیمان برسید. مبادا فراموششان کنید!» خیلى مهم است. ببینید چقدر این انسان شناسِ خداشناسِ روانشناسِ دلسوز، نکته‌هاى ریز را مى‌بیند! بله! رسیدگى به وضع یتیمان، فقط یک ترحّم شخصى و عاطفه‌اى معمولى نیست. کودکى که پدرش را ازدست داده، انسانى است که یکى از اساسى ترین نیازهایش را از دست داده است و آن، نیاز به پدر است. باید به گونه‌اى جبران کنید. گرچه نمى‌شود جبران کرد، اما باید مواظب باشید که جوان، نوجوان یا کودکِ پدر از دست داده، ضایع نشود.

«واللَّه اللَّه فى‌الایتام. فلا تغّبوا افواههم.» مبادا بگذارید اینها گرسنگى بکشند! این طور نباشد که گاهى چیزى به اینها برسد و گاهى نرسد! «لاتغّبوا» معنایش این است. از لحاظ وضع زندگى، به اینها برسید. «ولایضیعوا بحضرتکم.» مبادا اینها ضایع بمانند و با بودن شما، مورد بى‌اعتنایى قرار گیرند! اگر حضور نداشته باشید، بى‌اطّلاعید؛ اما مبادا حضور داشته باشید و یتیمى - هر یتیمى - مورد بى‌اعتنایى و اهمال قرار گیرد! نباید هرکسى فقط دنبال کار خودش باشد و کودک یتیم، تنها بماند. جمله بعد:

«واللَّه اللَّه فى جیرانکم.» یعنى «اللَّه اللَّه درهمسایگانتان!» موضوع همسایگى را کوچک نگیرید. امرِ بسیار مهمى است. یک پیوند عظیم اجتماعى است که اسلام به آن توجّه دارد و طبق فطرت انسانهاست. منتها در پیچ وخم تمدّنهاى دور ازفطرت انسانى، این ارزشها گم شده است. بهمان فرد، چند سال در خانه‌اى زندگى مى‌کند و نمى‌داند در همسایگى‌اش چه کسى ساکن است و چگونه زندگى رامى‌گذراند! به نیازها و ضرورتها و اضطرارها و بیچارگیهاى افراد درهنگام بلاها ومشکلات، چه کسى باید رسیدگى کند؟

باید همسایگانتان را رعایت کنید. نه فقط از لحاظ بُعد اقتصادى و مالى - که آن هم البته مهم است - بلکه ازهمه جهات انسانى. آن وقت ببینید چه الفتى درجامعه به‌وجود مى‌آید و چطور دردهاى لاعلاج، دوا پیدامى‌کند. «فانهم وصیّة نبیّکم.» این، وصیت پیغمبر است، که: «ما زال یوصى بهم حتى ظنّنا انه سیورّثهم.» پیغمبر آن‌قدر سفارش همسایه را کرد که ما خیال مى‌کردیم برایشان ارث معیّن خواهدشد! «واللَّه اللَّه فى‌القرآن.» اللَّه‌اللَّه در قرآن. «لایسبقکم بالعمل به غیرکم.» مبادا دیگران مفاهیم قرآن را که اعتقاد به آن ندارند، عمل کنند و جلو بیفتند و شما که اعتقاد دارید، عمل نکنید و عقب بیفتید! یعنى همین امرى که اتّفاق افتاد! آنهایى که دردنیا جلو افتادند، با پشتکار، با دنبال‌گیرى کار، باخوب انجام دادن کار، باصفاتى که خداى متعال آن صفات را دوست مى‌دارد جلو افتادند، نه با فسادشان، با شرب خمرشان و یا با ظلمهایى که مى‌کنند.

من مکرّر عرض کرده‌ام: اگربرخى از صفات خوب و پسندیده در این کشورهاى غربى، که علم را در دنیا پیشرفت دادند، نبود، آن پیشرفتها پیدا نمى‌شد و همین ظلمى که به دیگران روا مى‌دارند، نابودشان مى‌کرد. صفات خوب، باعث ماندگارى و پیشرفت آنهاست. ما آن صفات را رها کرده‌ایم. آنها کارها را دنبال مى‌کنند. براى وقت، ارزش قائلند، و به محصولى که مى‌خواهند تولید کنند، اهمیت مى‌دهند. اگر کارگرما، محصّل ما، استاد ما، روحانى ما، بازارى ما، کشاورز ما و سایر اقشار، به خصوصیات مثبت و خوب عمل کنند، کشور یکباره گلستان خواهد شد. باید به صفات خوب و خصوصیات مثبت روى آوریم که این همان عمل به قرآن است. مى‌فرماید: «مبادا دیگران درعمل به قرآن، از شما جلو بیفتند!» نه این‌که امیرالمؤمنین علیه‌السّلام نمى‌خواهد کسى به قرآن عمل کند. بلکه اگر همه دنیا به قرآن عمل کنند، آن حضرت، خوشحالتر است. مى‌گوید مبادا آنهایى که به قرآن عقیده ندارند، به مفاهیم قرآن عمل کنند و بعد برشما مسلّط شوند. آنها جلو بیفتند و شما عقب بمانید. «واللَّه اللَّه فى‌الصّلاة. فانّها عمود دینکم.» نماز پایه دین شماست. «و اللَّه اللَّه فى بیت ربّکم.» درباره خانه خدا، «لاتخلّوه مابقیتم.» تا هستید، نگذارید خانه خدا خالى بماند. «فانه ان ترک لم تناظروا.» اگر خانه خدا ترک شود، شما مهلت داده نمى‌شوید (یا امکان زندگى نمى‌یابید). از این عبارت، معانى مختلفى کرده‌اند.

«واللَّه اللَّه فى الجهاد باموالکم وانفسکم والسنتکم فى سبیل‌اللَّه.» یعنى اللَّه اللَّه در جهاد. مبادا جهاد در راه خدا را با مال و جان و زبانْ ترک کنید. این جهاد، همان جهادى است که امّت اسلامى تا آن را داشت، ملت نمونه دنیا بود و وقتى آن را از دست داد، ذلیل شد. نویسندگان مسیحى که در انجیلشان از قول مسیح نقل کرده‌اند که «اگر کسى به این طرف صورتت سیلى زد، آن طرف را جلو بیار»، یعنى که «ما اصلاً اهل جنگ نیستیم و اهل صلح و سازش مطلق و مهربانى هستیم» - اینها شعارهایشان است. هنوز هم مى‌گویند. هنوز هم ازرو نرفته‌اند - شروع کردند به مسلمانان طعن‌زدن که «شما اهل جهادید. شما اهل جنگید. شما اهل شمشیرید. شما اهل خونریزى هستید.» آن‌قدر گفتند و گفتند که مسلمانان را از رو بردند! آن وقت نویسندگان و دانشمندان مسلمان گفتند که «ما جهاد نداریم! در حقیقت جهاد ما، دفاع است!» خداى متعال مى‌گوید: «جهاد کن!» دانشمند مسلمان مى‌گوید: «جهاد، دفاع است!» خدا مى‌گوید: «...اذا لقیتم‌الذین کفروا زحفاً فلا تولوهم الادبار.(3)»؛ به اینها پشت نکنید. با اینها مقاتله کنید: «قاتلواالذین یلونکم من‌الکفار.(4)» نویسنده مسلمان مى‌گوید: «جهاد فى‌سبیل‌اللَّه، جهاد نیست. تهاجمى نیست؛ تدافعى است!» این همه، عکس‌العمل تبلیغات مسیحیان است که از بس اسم «صلح و سازش» را آوردند و گفتند «جنگ و شمشیرکشى بد است و به کسى حمله نکنید»، مسلمانان اهل جهاد و عزّتمند از جهاد را خانه‌نشین کردند. آن وقت خودِ آن آقایانِ اهل صلح، هرجا توانستند دمار از روزگار مسلمانان درآوردند! کسانى که امروز دربوسنى هرزگوین و در حرم ابراهیمى - مسجد خلیل الرّحمن - در فلسطین اشغالى، به کشتار مسلمانان کمر بسته‌اند، همانها هستند که از امریکا و اروپا آمدند. همین اروپاییها و امریکاییها و غربیهایى هستند که یک عمر با مسلمانان سروکلّه زدند که «شما اهل جهادید. جهاد بد است.» آن وقت از جنگهاى صلیبى به این طرف، مسیحیان به یک نحو، آنهاى دیگر هم نحوى، هرچه توانستند با مسلمانان مبارزه کردند و جنگیدند و کشتند.

داستان این وقایع را ما نباید این‌جا بگوییم. خلاصه، داستان عجیبى است! کسى که تاریخ بخواند و کسى که تاریخ را بداند، از شرح چنین وقایعى خون مى‌گرید. هم به خاطر ظلمها، هم به خاطر دو روییها. این همه دم ازصلح بزنند و این همه شمشیر وخنجر پنهان و آشکار داشته باشند؟!

جهاد با همان شکل اسلامى‌اش - که البته حدودى دارد - ظلم نیست. در جهاد، تعدّى و تجاوز به حقوق انسانها نیست. درجهاد، بهانه‌گیرى و کشتن این و آن نیست. در جهاد، از بین بردن هرکسى که مسلمان نیست دیده نمى‌شود. جهاد، یک حکم الهى است که بسیار هم با عظمت است. اگر جهاد باشد، ملتها سربلند خواهند شد.

بعد مى‌فرماید: «وعلیکم بالتّواصل و التّباذل.» با هم ارتباط داشته باشید. به هم کمک کنید. بذل کنید. «وایاکم والتّدابر والتّقاطع.» به هم پشت نکنید. پیوندها را قطع نکنید. «لاتترکوا الامر بالمعروف والنّهى عن المنکر.» امربمعروف و نهى از منکر را، هرگز ترک نکنید که اگر ترک کردید «فیولّى‌ علیکم شرارکم.» آن‌جا که نیکى، دعوت کننده و بدى، نهى کننده نداشته باشد، اشرار برسرکار مى‌آیند و زمام حکومت را دردست مى‌گیرند. اگر مردم به مذموم شمردن بدها و بدیها عادت نکنند، بدها بر سرِکار مى‌آیند و زمام امور را در دست مى‌گیرند. «ثم تدعون.» بعد شما خوبها دعا مى‌کنید که «خدایا، ما را ازشرّ این بدها نجات بده!» «فلا یستجاب لکم.» خدا دعاى شما را مستجاب نمى‌کند.

این، وصیت امیرالمؤمنین علیه‌السلام است که از اوّل تا آخر، حدود بیست موضوع از مهمترینها را دستچین و بیان فرموده است. بعد هم یک مطلب عمده اساسى و حساس را بیان مى‌کند. آن مطلب عمده چیست؟ مسأله «انتقامجویى» است. فرمود: «یابنى عبدالمطلّب!» اى فرزندان عبدالمطلّب و اى قوم و خویشهاى من که خود را صاحب خون من مى‌دانید! «لاالفینّکم تخوضون دماءالمسلمین خوضاً.» مبادا بعد از من، به جان این و آن بیفتید؛ «تقولون قتل امیرالمؤمنین». به بهانه این‌که امیرالمؤمنین کشته شده، با هرکس خرده حسابى دارید پاى او را به میان بکشید وبخواهید پدرش را درآورید. «الا لا تقتلن بى الاّ قاتلى.» وقتى کشته شدم، بعد از من، فقط قاتلم را اعدام کنید و بس! «انظروا اذا انامّت من ضربته هذه فاضربوه ضربتاً بضربة.» وقتى با این زخم از دنیا رفتم، او را فقط با یک ضربت از بین ببرید و قصاص کنید. یک ضربت، در مقابل یک ضربت. «ولا تمّثلوا بالرّجل.»

خوف این بود که بر سر آن مرد شقىِ خبیث - ابن‌ملجم - بریزند و تکّه پاره‌اش کنند. لذا امیرالمؤمنین علیه‌السلام، آن دلِ خداشناس و خداجو و دقیق، مواظب این نکته هم بود که مبادا مردمْ به سراغ دشمن او بروند و از خشم وناراحتى و جهت انتفام‌گیرى، تکّه پاره‌اش کنند. فرمود: «ولا تمّثلوا بالرّجل.» مبادا او را مثله و اعضاى بدنش را قطع کنید! «فانى سمعت رسول‌اللَّه، صلى اللَّه‌علیه‌وآله وسلم، یقول: ایاکم والمثله ولو بالکلب العقور.» از رسول خدا شنیدم که فرمود: حتى سگ هار را هم تکّه‌پاره و مثله نکنید؛ چه برسد به انسان.

این، آخرین وصیت امیرالمؤمنین علیه‌السّلام است و مخاطب این وصیت ماییم و باید به این وصیت عمل کنیم.

امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام این وصیت را فرمود و نمى‌دانم بعد از چند ساعت از دنیا رفت. این منبع حکمت و این انسان بزرگ، که در و دیوار کوفه و مسجد کوفه از کلمات حکمت‌آمیزش پر بود و یادگارهاى او را آویزه گوش کرده بود و دردل داشت، درمثل دیشبى از دست مردم گرفته شد.

یک جمله دیگر هم درنهج‌البلاغه هست. آن را هم بنده بخوانم که در روز عزاى امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام اگر خواستید، چشم شما به یاد آن بزرگوار قطره اشکى بریزد. این جمله در نهج‌البلاغه است که گویا خطاب به امام حسن علیه‌السّلام، فرمود: «ملکتنى عینى و أناجالس.(5)» در شب نوزدهم، قبل از سحر، و قبل از آن‌که به مسجد روانه شوم، چشمم گرم شد. «فسنح‌لى رسول‌اللَّه.» پیغمبر را در خواب دیدم. «فقلت: یا رسول اللَّه! ماذا لقیت من امّتک من‌الأود و للدد.» به پیغمبر، از دست امت، شکایت کردم.

امیرالمؤمنین، علیه‌السلام، در مقابل پیغمبر، مثل فرزندى در مقابل پدر است. او در آغوش پیغمبر بزرگ شده و پیغمبر، در همه ادوار، پدر او بوده است. اکنون هم که پیرمرد شصت‌وسه ساله‌اى است، وقتى پیغمبر را درخواب مى‌بیند، باز همان احساس کودکانه را در مقابل پیغمبر دارد. مثل کودکى است که نزد پدرش شکایت مى‌کند.

بارى! فرمود: «از دست امت، شکایت کردم.» «فقلت: یا رسول‌اللَّه! ماذا لقیت من امّتک من‌الأود وللدد.» «عرض کردم: یا رسول‌اللَّه! از دست امت تو، چه مصیبتها کشیدم.» چه دشمنیها با من کردند، چه لجاجتها با من ورزیدند و چه سختیها از دست آنان کشیدم.

در یک عبارت دیگر، چنین آمده است که «به پیغمبر عرض کردم: یارسول اللَّه! آنها از من خسته شدند، من هم دیگر از دست آنها خسته شده‌ام.» «فقال: ادع علیهم.» «پیغمبر فرمود: [على جان!] نفرینشان کن.» امیرالمؤمنین، علیه‌السلام، مى‌خواهد امّتى را که این‌قدر اذیتش کردند، نفرین کند. ببینید نفرین على چیست: «فقلت: ابدلنى اللَّه بهم خیراً منهم.» به جاى آنها، بهتر ازآنها را به من بدهد. «و ابدلهم بى‌شراً لهم منّى.» و به جاى من، کسى بدتر از من را به آنها بدهد!

معناى جمله‌ها این است که «خدایا؛ مرگ على را برسان.» و این دعا مستجاب شد.

درمثل دیشبى، اصحاب، اطراف خانه امیرالمؤمنین علیه‌السلام را گرفتند. در این خصوص، روایت زیاد است. من در جایى ندیدم که نوشته باشند کودکان یتیم، با ظرفهاى شیر، جلو خانه مولا صف کشیدند. اما بعید نیست. امرِ ممکن است؛ اگر چه جایى نوشته نشده باشد. وقتى شنیدند که امیرالمؤمنین علیه‌السلام شیر لازم دارد، هرکدام کاسه شیرى تهیه کردند و براى آن حضرت آوردند. قدر مسلّمْ این است که اطراف بیت ولایت از عاشقان على محاصره شده بود، و همه مى‌گریستند. یکدفعه امام حسن علیه‌السّلام از خانه بیرون آمد و خطاب به مردم فرمود: «پدرم حال مناسبى ندارد. متفرّق شوید.» و مردم متفرّق شدند.

امیرالمؤمنین علیه‌السلام وصیت کرده است که بدن طیّب و طاهر او را هنگام شب غسل دهند و دفن کنند. به راستى در خاندان پیغمبر، عجب سنّتى قرارداده شد! همان‌گونه که بدن فاطمه زهرا سلام‌اللَّه‌علیها را شبانه غسل دادند و غریبانه در نیمه شب دفن کردند، بدن امیرالمؤمنین علیه‌السلام را نیز شبانه غسل دادند و غریبانه به خاک سپردند.

کسانى که سالها بر فراز منبرها، على را لعن کردند، اگر مى‌دانستند محل دفنش کجاست، بعید نبود بروند قبر را بشکافند و اهانتى به جسد مطهر امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام روا دارند. نیمه شب، بدن را براى تدفین بردند. چه کسانى بودند؟ لابد فرزندان امیرالمؤمنین علیه‌السلام و بعضى خواص اصحاب، جسد مطهّر را بردند، دفن کردند و برگشتند. بنده با خود مى‌اندیشیدم که دراین قضایا، در این شهادت مظلومانه، در این تشییع مظلومانه، در این دفن مظلومانه، در خانه مصیبت‌زده على، به چه کسى از همه سخت‌تر گذشت؟ به نظرم رسید که به زینب کبرى سلام‌اللَّه‌علیها از همه سخت‌تر گذشته است. زینب کبرى سلام‌اللَّه‌علیها پیش از آن، دفن مادر را در نیمه شب دیده بود و اکنون دفن پدر را در نیمه شب مى‌دید. بعدها هم تشییع جنازه امام حسن علیه‌السلام را با آن وضع دید و تیرهایى را که به طرف جنازه آن حضرت پرتاب مى‌شد. در روز عاشورا هم، آن منظره سهمگین و هولناک را دید که ازهمه سخت‌تر بود. و آن دم که فریاد برآورد: «یا رسول اللَّه! صلا علیک ملیک السماء: هذا حسینک مرمل بدماء و مقطع الاعضاء.» لاحول و لا قوةالا باللَّه العلى العظیم.

سیدمرتضی و مخالفانش

کمیل — Sat, 09 Apr 2011 14:24:58 GMT

سید مرتضی آوینی گنگ خواب دیده ای بود که در زمانه خویش فهم نمی شد و حتی باید گفت هنوز هم دوره فهم تفکر او فرانرسیده است؛ چه اینکه از سوی دشمن و دوست، به غلط دوست و دشمن تلقی می شد و هنوز می شود. سعه وجودی او به مثابه یک تئوریسین فرهنگی در عالم نظر و به عنوان یک عنصر فرهنگی در عالم عمل، به اندازه ای بود که بسیاری نمی توانستند ملاحظات نظری و عملی دخیل در عقاید و مواضع او را فهم کنند.

رجانیوز / گروه فرهنگی: سید مرتضی آوینی گنگ خواب دیده ای بود که در زمانه خویش فهم نمی شد و حتی باید گفت هنوز هم دوره فهم تفکر او فرانرسیده است؛ چه اینکه از سوی دشمن و دوست، به غلط دوست و دشمن تلقی می شد و هنوز می شود. سعه وجودی او به مثابه یک تئوریسین فرهنگی در عالم نظر و به عنوان یک عنصر فرهنگی در عالم عمل، به اندازه ای بود که بسیاری نمی توانستند ملاحظات نظری و عملی دخیل در عقاید و مواضع او را فهم کنند.

این مخالفت ها گاه پایه نظری داشت؛ چنانکه انتلکتوئل ها و شبه روشنفکران در نشریات شان و یا مثلا در سمینار سینمای پس از انقلاب با او مخالفت می کردند؛ گاه نیز از سوی کسانی ابراز می شد که اگرچه همچون او مسلک انقلابی داشتند اما در انتخاب طریق اشتباهات فاحشی کرده بودند و از گزند تیزی نگرش آوینی در امان نمانده بودند. از همین گروه دوم نیز کسانی بودند که بواسطه بهره مند نبودن از عمق نظری و فرهنگی سیدمرتضی و یا فی المثل دانش سینمایی او، از پایگاهی ایدئولوژیک و سیاسی در برابر او می ایستادند. هر چه بود سیدمرتضی به نحوی غریبانه درهمه این موارد مظلوم واقع می شد و او تا مرگ این مظلومیت را به همراه خود داشت و اگر نبود که مولایش او را «سید شهیدان اهل قلم» بنامد معلوم نبود که این حجاب مظلومیت هنوز برطرف شده باشد. در این بین البته او شمع جمع حلقه ای از یاران و مریدان بود که همگی از اهل مجاهدت و فضل و علم و نبوغ بودند.

آوینی این اواخر کارش به جایی رسیده بود که پس از سال ها کار مستندسازی در جهاد و تلویزیون از آنجا خارج و یا شاید اخراج شده بود و حالا پس از چند سال کار مطبوعاتی و سینمایی در حوزه هنری، دیگر طاقت ماندن نداشت و به دوستانش گفته بود بعد از عید از حوزه هنری می روم و البته رفت اما برای همیشه و از قتلگاه فکه! همچنین، این اواخر فضای مطبوعاتی سنگینی از دو جناح روشنفکران ضد انقلاب و نیز گروهی مدافعان خشک مغز و سیاست پیشه نظام علیه او رقم خورده بود. در کنار این ها، حتی جایی مانند «هیات اسلامی هنرمندان» نیز دیگر تحمل مرتضی را نداشت. و مگر چه کسی پا به پای او در سلوک نظری به مرتبه ای رسیده بود که مبنای دفاع او از «هیچکاک» را بفهمد و مبنای مخالفت او با «توسعه» و «تمدن غرب». این سرنوشت کسی بود که دستاوردهای نظری اش در حوزه فلسفه سینما و شاهکارهای سینمایی اش درحوزه مستندسازی، داستان نامکرری بود که پس از مرگش از جریان افتاد و حتی کسانی از دوستان و شاگردانش نتوانستند بر بنای عظیمی که او برساخته بود، بخش درخوری بیفزایند. قلم و اندیشه مرتضی در حوزه فرهنگی و سیاسی نیز بر زمین ماند و علی رغم همه پاسداشتهای سالانه، اکنون دیگر او تبدیل به یک نوستالژی شده که بیش از همیشه در حجاب رفته و در غربت مانده.

سخن گفتن از دشمنی ها با این سید شهید اهل قلم و تفکر این روزها و سال ها تبدیل به مد جلسات پاسداشت او شده است و البته این مسئله همواره به شکلی سیاسی و ناظر به مصادیق و افراد و فارغ از مبانی و اندیشه ها بوده است. بی تردید این یک مسیر انحرافی است؛ چه اینکه ممکن است کسی از مخالفان صادق سید مرتضی اکنون در طریق او گام بگذارد و کسانی از منسوبان و نزدیکان او در طریق مخالفش. ملاک حال فعلی افراد است و اگر سیدمرتضی آوینی نماد «هنرمند متفکر انقلابی» است، خوب است به اندیشه ها نظر کنیم و در مروری که در این یادداشت بر مخالفت ها با مرتضی داریم، به مبانی اختلاف نظر کنیم و نه طرفین آن.

او چه آنگاه که برای محرومین فیلم ساخت و چه آنگاه که برای رزمندگان، به مذاق برخی خوش نیامد. شهید آوینی فیلم‌سازی را در اوایل پیروزی انقلاب با ساختن چند مجموعه درباره‌ی غائله‌ی گنبد (مجموعه‌ی شش روز در ترکمن صحرا)، سیل خوزستان و ظلم خوانین (مجموعه‌ی مستند خان گزیده‌ها) آغاز کرد. "گروه جهاد" تشکیل می شود. سید مرتضی آوینی در زندگی نامه خودنوشت، هدف از تشکیل گروه را اینگونه شرح می دهد: «ما از ابتدا در گروه جهاد نیتمان این بود که نسبت به همه وقایعی که برای انقلاب اسلام و نظام پیش می‌آید عکس‌العمل نشان بدهیم مثلاً سیل خوزستان که واقع شد، همان گروهی که بعدها مجموعه‌ی حقیقت را ساختیم به خوزستان رفتیم و یک گزارش مفصل تهیه کردیم آن گزارش در واقع جزو اولین کارهایمان در گروه جهاد بود بعد، غائله ی خسرو و ناصر قشقایی پیش آمد و مابه فیروزآباد، آباده و مناطق درگیری رفتیم... وقتی فیروز‌آباد در محاصره بود، ما با مشکلات زیادی از خط محاصره گذشتیم و خودمان را به فیروزآباد رساندیم. در واقع اولین صحنه‌های جنگ را ما در آن‌جا، در جنگ با خوانین گرفتیم.»

گروه جهاد اولین گروهی بود که بلافاصله بعد از شروع جنگ به جبهه رفت. دو تن از اعضای گروه در همان روزهای او جنگ در قصر شیرین اسیر شدند و نفر سوم، در حالی که تیر به شانه‌اش خورده بود، از حلقه‌ی محاصره گریخت. گروه بار دیگر تشکل یافت و در روزهای محاصره‌ی خرمشهر برای تهیه‌ی فیلم وارد این شهر شد. در این بین گاهی گروه به دلیل از دست دادن اعضایی که بتوانند در خط مقدم مستندسازی کنند، مجبور به عقب نشینی به شهر می شد و البته در شهر تاب نمی آورد و به نقاط محروم میرفت تا از مستضعفین انقلاب بیشتر سخن به میان بیاد و گرد فراموشی در این حین و بین از چهره شان زدوده شود.

واکنش ها به مستندسازی از محرومیت ها

سال 61، پس از آنکه آوینی و تیم همراهش مستند «بشاگرد دیار فراموشی» را تولید می کند، این مستند مثل بمب در جامعه صدا می کند. فیلمی که در آن مردم نقاط دورافتاده بشاگرد، جلوی ماشین جهاد، علوفه می گذارند و هیچ جاده ای به محل زندگی آنها وجود ندارد.

همین تیم که به کار مستندسازی جنگ نیز مشغول بود، ضمنا به مناطق محروم نیز سرک می کشید و در کنار مستند بشاگرد، کارهایی مثل «هفت قصه از بلوچستان» را هم تولید کرده بود. اما کمی بعد حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی در واکنش به این مستندها اعتراض کرد که: «چرا از بدبختی و مصیبت حرف می‌زنید؟»

آقای همایون فر به عنوان کسی که 12 سال همراه مرتضی بوده و به گفته خودش بعضی روزها تا 18 ساعت کنار او در تکاپو بوده، ادامه ماجرا را اینگونه تعریف می کند: «مرتضی بر این بود که گفته های آقای هاشمی درست است و باید به نحوی استمالت جست؛ البته از انقلاب، نه از آقای هاشمی. فکر می کرد شاید در این مورد کوتاهی شده که درباره فعالیت های مثبتی که برای مستضعفان انجام شده، فیلمی ساخته نشده‌است. از این رو وی یک مستند تک قسمتی به نام «بشاگرد دیگر دیار فراموشی نیست» ساخت که توانست تا حدی اثرات منفی فیلم تکان دهنده «بشاگرد دیار فراموشی» را جبران کند.»

همایونفر در باب تفاوت این دو مستند به نکته دیگری هم اشاره می کند: «اما دیگر آن اثر، اثر هنری نشد چرا که واقعاً از دل مرتضی برنیامده بود و صرفاً نوعی انجام وظیفه بود. از آن دوره یک اثر دیگر هم باقی است که تنها برای انجام وظیفه ساخته شده و یک اثر هنری محسوب نمی شود.»

یکی از دلایلی که او در این مقطع زمانی نسبتا کوتاه، کار مستند سازی جنگ را رها می کند، این است که او تیمی ندارد که بتواند در خط مقدم دفاع با آنها به کار مستندسازی جنگ ادامه دهد.

اما در این دوره علاوه بر سیاستمداران، جهاد سازندگی و تلویزیون هم توقعات و انتقادات خودشان را نسبت به مرتضی طرح می کنند. سازمان جهاد سازندگی انتظار دارد در کنار نمایش فقر و محرومیت، تلاشهای جهادگران مردمی نیز به نمایش گذارده شود؛ چیزی که البته توقع بی جایی نیست و حتی شش ماه وقت مرتضی آوینی را می گیرد و اثر 69 دقیقه ای «قیام لله» نیمی از سال 63 را به خود اختصاص می دهد.

ماجرای آوینی و جهاد سازندگی با پایان جنگ، پایان نمی گیرد. همایونفر ماجرای به هم زدن مرتضی با جهاد و تلویزیون را به این شکل تعریف می کند: «اواخر سال 69، من، مرتضی آوینی و چند نفر دیگر به این نتیجه رسیدیم که نمی‌توانیم به کار با جهاد تلویزیون که هم به جهاد و هم به تلویزیون وابسته بود، ادامه دهیم. ما نتوانستیم با غلامرضا فروزش که آقای هاشمی او را به عنوان وزیر جهاد معرفی کرده بود، به تفاهم برسیم. فروزشی که وزیر جهاد شد، همان کسی نبود که ما زمان جنگ می شناختیم. جهاد تلویزیون و مدیران جهاد می گفتند: «ما دیگر نمی‌خواهیم شما درباره ارزش‌های انقلاب اسلامی به مفهومی که به جنگ و صدور انقلاب پرداختید، کار کنید. شما یک واحد وابسته به جهاد سازندگی هستید و ما می‌خواهیم الان درباره مرغ و خروس و گاو و گوسفند و کود دامی کار کنید!»

وی در ادامه می گوید: «فکر می‌کردیم وقتی آقای فروزش - که قبلاً از مسئولان جنگ بود - وزیر جهاد بشود، اتفاق‌های مثبتی می افتد اما قضیه کاملاً برعکس شد. هر کس حاضر بود گاو و گوسفندی کار کند، ماند و هر کس دوست نداشت، رفت! نگاه آوینی را نمی‌پسندیدند و دیگر برایشان قابل قبول نبود. بعد از بحث مفصلی که با آقای کلانتری معاونت وقت جهاد کردیم و به نتیجه‌ای نرسیدیم، قرار شد در جلسه‌ای با فروزش که وزیر بود، حرف‌هایمان را بزنیم و اتمام حجت کنیم. با آوینی پیش فروزش رفتیم موقع بازگشت، تصمیم گرفتیم از جهاد برویم. آقای فروزش حرف‌هایی را زد که ما اصلاً انتظار نداشتیم. «یا کار جدید جهاد را انجام بدهید و یا جایی بروید که فکر می‌کنید می‌توانید آنجا کار کنید.»

دست آخر سیدمرتضی آوینی در یک وضعیت برزخی میان جهاد سازندگی و گروه جهاد تلویزیون، به حوزه هنری و بیشتر به عالم نویسندگی پناه می برد تا اسیر اقتضائات بورکراتیک و سیاسی نشود.

مصائب کار با صداوسیما

از سوی دیگر سیدمرتضی در جبهه ای دیگر با ناملایمات دیگری روبروست. تلویزیون روی خوشی به ساخت "روایت فتح" نشان نمی دهد، خنجر و شقایق را توقیف می کند و کار را به آنجا می کشاند که آوینی کار در حوزه هنری را به هرجای دیگر ترجیح دهد و دست آخر دوباره به فرمان رهبر انقلاب برای تلویزیون و علی رغم میل تلویزیون، فیلم مستند بسازد، آنهم سری جدید "روایت فتح"!

کوتاه آمدن مدعیان انقلابی گری از موضوع انقلاب البته به بهانه سازندگی و فضای آرام کشور برای کار اقتصادی داشت رقم می خورد. آنها حتی می گفتند فضای کشور را جنگی نکنید و دیگر اینقدر از صدور انقلاب سخن نگویید. او مشابه همان سخنانی که از جهاد سازندگی می شنید، از تلویزیون هم شنیده بود. این در حالی بود که رهبر انقلاب بر استمرار فضای مستند سازی جنگ حتی پس از انقلاب نیز تاکید داشت.

در دیدار اعضای گروه روایت فتح با رهبر انقلاب که مدتی پس از شهادت مرتضی صورت می گیرد.، رهبری نکاتی را طرح می کنند که دقیقا متضاد با نگاه مدیران جهاد و تلویزیون وقت است و مسیر سیدمرتضی را تایید می کند. ایشان در این جلسه در تاریخ 11/6/1372 می گوید: «مستندسازى که من اصرار داشتم باقى بماند، به خاطر نقش ویژه‌ى آن در حفظ فضاى جنگ در کشور است؛ نه این‌که بخواهیم القاى حالت جنگى بکنیم. الان که عملاً جنگ نیست لکن ما مى‌خواهیم نگذاریم آن احساسات و حالتى که در دوران جنگ بود، از حافظه‌ها زدوده شود. باید ببینید در هر زمان چه چیز مناسب است و آن را تهیه کنید. اگر بتوانید مستندسازى را ادامه دهید، به نظر من کار مهم و خوبى است. البته در مستندسازى، نقش کلام همان کارى که خود مرحوم شهید آوینى مى‌کرد خیلى مهم است.»

مقایسه این نگاه با نگاهی که وزیرجهاد دولت هاشمی داشت و یا ماجرای مخالفت محمدهاشمی ریاست وقت صداوسیما بسیار روشنگر است. یوسفعلی میرشکاک که دورانی طولانی و البته در عرصه مطبوعات همراه سیدشهید بود، می گوید: مسئولین صدا و سیما در آن زمان بارها مرتضی را از ساختن و پیگیری ساخت روایت فتح بر حذر می داشتند. برای نمونه محمد هاشمی رئیس وقت صدا و سیما به سید گفته بود که اکنون دوره سازندگی است، چرا جنگ را فراموش نمی کنی؟ مرتضی هم پاسخ داده بود که امر حضرت آقا است و باید این برنامه ها را ادامه بدهم. این حرف البته با پاسخ بی ادبانه هاشمی نسبت به شأن و جایگاه رهبری مواجه شده بود که نقلش در این نوشته صحیح نیست.

تاسیس "موسسه‌ی فرهنگی روایت فتح" هم به فرمان مقام معظم رهبری اواخر سال 1370 صورت گرفته بود تا به کار فیلم‌سازی درباره‌ی دفاع مقدس بپردازد و تهیه‌ی مجموعه‌ی روایت فتح را که بعد از پذیرش قطع‌نامه رها شده بود، ادامه دهد. شهید آوینی و گروه فیلم‌برداران روایت فتح، بعد از این بود که سفر به مناطق جنگی را از سر گرفتند و طی مدتی کم‌تر از یک سال کار تهیه‌ی شش برنامه از مجموعه‌ی ده قسمتی "شهری در آسمان" را به پایان رساندند ومقدمات تهیه‌ی مجموعه‌های دیگری را درباره‌ی آبادان، سوسنگرد، هویزه و فکه تدارک دیدند. شهری در آسمان که به واقعه‌ی محاصره، سقوط و باز پس‌گیری خرمشهر می‌پرداخت در ماه‌های آخر حیات زمینی شهید آوینی از تلویزیون پخش شد، اما برنامه‌ی وی برای تکمیل این مجموعه و ساختن مجموعه های دیگر با شهادتش در روز جمعه بیستم فروردین 1372 در قتلگاه فکه ناتمام ماند.

سابقه مرتضی در تلویزیون بسیار بیشتر از اینها بود. او از سال 58 و 59 بیش از یکصد فیلم ساخته بود که بعضی عناوین مهم آنها عبارتند از: مجموعه«خان گزیده‌ها»، مجموعه «شش روز در ترکمن صحرا»، «فتح خون»، مجموعه«حقیقت»، «گمگشتگان دیار فراموشی(بشاگرد)»، مجموعه «روایت فتح» و در چهارده قسمت اول از مجموعه «سراب» نیز مشاور هنری و سرپرست مونتاژ بود. محمد هاشمی، از ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۳ یعنی مصادف با اوج فعالیت سیدمرتضی آوینی با تلویزیون، ریاست سازمان صدا و سیما را برعهده داشت، اما همراه خوبی برای این فعالیتها نبود.

ماجرای خنجر و شقایق

بخشی از تیم سیدمرتضی، به این نتیجه می رسند که با پتانسیل موجود فیلمسازی می شود در زمینه صدور انقلاب کار کرد و به این ترتیب مجموعه هایی مانند «نسیم حیات» درباره حزب‌ا... لبنان ساخته شد. اما بالاخره مرتضی این قبیل کارها را تعطیل کرد و به حوزه هنری پیوست. اما در آنجا نیز با اینکه غلبه با کار مطبوعاتی بود در ادامه همین اندیشه، مستندی مانند «خنجر و شقایق» تولید شد و البته هیچگاه پخش نشد.

کارهایی که در واحد تلویزیونی حوزه شروع شد، به طور رایگان برای پخش به تلویزیون می‌رفت. و محمد هاشمی موضع نشان می داد و مثلا کارهایی که به نظرش بد می رسید، برمی‌گرداند. این قضیه بیش از همه به اتوریته تلویزیون در دوران محمد هاشمی به عنوان برادر رئیس جمهور وقت بازمی گشت.

محمدعلی زم، ریاست وقت حوزه هنری اما برای پخش مجموعه «خنجر و شقایق» محصول مشترک نادر طالب‌زاده و سیدمرتضی آوینی نامه زد اما تلویزیون این برنامه را پخش نکرد. اما چون پاسخ های منفی حوزه هنری حدیث مکرر شده بود، آقای زم کوتاه نیامد و نامه‌ای به دفتر رهبری نوشت و به این رفتار تلویزیون اعتراض کرد.

همایون فر دوست و همکار شهید آوینی، مواجهه تلویزیون با این رفتار حوزه هنری را به این شکل تشریح می کند: «جریان حاکم بر تلویزیون که در اوج قدرت بود و نمی‌خواست با آقای زم مقابله کند، در موضعی سیاسی سعی کرد آوینی را تنبیه کند چون آن زمان وی مسئول رسمی واحد تلویزیونی حوزه هنری بود. کار به جایی رسید که جمعی از بچه‌های قدیمی‌تر جهاد تلویزیون را که نسبت کمتری با کارهای جنگ و روایت فتح داشتند تحریک کردند تا طی نامه‌ای اعلام کنند اساساً آوینی هیچ نسبتی با روایت فتح نداشته و مجموعه روایت فتح را ما ساخته‌ایم و آوینی کاره‌ای نبوده است!»

وی در ادامه می گوید: «آنقدر فاصله حرفه‌ای بین کارهای آوینی و چیزهایی که آنها سعی می‌کردند بسازند، زیاد بود که نمی‌شد اصلاً با هم مقایسه کرد. شاید به همین خاطر سعی کردند از آوینی انتقام بگیرند. شاید تلویزیون هم قول‌هایی به آنها داده بود. طیفی که معتقد بودند باید گفت مرتضی در روایت فتح کاره‌ای نیست، هنوز هم نظرشان عوض نشده‌است. این دو جریان موازی هم بودند و یک کار انجام می‌دادند ولی ظاهراً ارتباطی با هم نداشتند.

ماجراهای حوزه هنری و نسبت زم و آوینی

آذرماه سال 69 مرتضی آوینی سردبیر سوره شد. اما دو سه ماه نمی گذرد که محمدعلی زم که تحت فشار مطالبات سیدمحمدآوینی سوره را به مرتضی آوینی تحویل داده بود، مدیریت بخش های دیگری از حوزه هنری را نیز به سیدمرتضی تحویل می دهد. او مسئول واحد تلویزیونی سوره شد و بعدها وارد شورای فیلمنامه و تولید هم شد و به‌تدریج سایه اش بر همه بخش‌های فیلم حوزه هنری گسترده شد. توانایی بالای او در انجام دادن چندکار در کنار هم از چشم هیچکس از دوستانش پنهان نمانده بود؛ چیزی که پس از مرگش بیش از همه عیان شد و حتی رهبر انقلاب هم در دیدار خانواده به آن اشاره داشتند: «نباید بگذارند که کارهای ایشان زمین بماند. این کارها، کارهای باارزشی بود. ایشان معلوم می‌شود ظرفیت خیلی بالایی داشتند که این‌قدر کار و این‌همه را به‌خوبی انجام می‌دادند.»

حوزه هنری در شرایطی قرار داشت که از سوی بچه مسلمان ها بایکوت شده بود. یکبار آقای زم، مخملباف را به گروهی 25 نفره که استعفا دادند و رفتند ترجیح داد و پس از آن نیز بسیاری از آنجا رفته بودند و با آنجا قهر بودند. اما با آمدن آوینی جان تازه ای بخشیده شد و روحی تازه ای در کالبد حوزه دمیده شد.

همایونفر درباره انتخاب مرتضی برای این سمت می گوید: «شاید اگر بخواهیم سوءتفاهم ایجاد کنیم باید بگوییم که آقای زم می‌خواست پشت آوینی سنگر بگیرد، کسی نتواند به او حمله کند که شما ضدانقلاب شده‌اید و روشنفکر شده‌اید و ...! و جنجالی ترین اتفاق این دوره ماجرای فیلم عروس بود.»

«زم» هیچگاه سوابق هنری و فرهنگی هم عرض با آوینی نداشت تا بر او خرده بگیریم که سلایق فرهنگی و دیدگاه‌های هنری‌اش با آوینی در تضاد بوده و مجال کار را از آوینی گرفته است. درست به همین دلیل است که آقای «زم» در اولین مصاحبه خود پس از شهادت سید مرتضی آوینی، با جسارت و بدون پرده پوشی ( و شاید از سر سادگی)می‌گوید: «من با دیدن حضور مقام معظم رهبری در تشییع جنازه شهید آوینی، «معرفت جدیدی» نسبت به ایشان دست پیدا کردم.»

آقای زم اگرچه در مباحث نظری سینما ورود نداشت اما از وقتی بحث‌های سینمای مطلوب و سینمای اسلامی توسط آوینی مطرح شد، به مخالفت با آوینی پرداخت. اینکه «سینمای اسلامی نداریم» نظری بود که آقای زم با آن مخالف بود. مرتضی البته به طور شفاف و روشن موضعش را در مجله وابسته به حوزه هنری منتشر می‌کرد، مورد نظر آقای زم نبود.

همایونفر در این مورد اینگونه توضیح می دهد که: «فشارهایی به مرتضی آمد که شاید معنی‌اش این بود که «دیگر در سوره نمان!» همه حوزه هنری آن روز هم سوره بود و واحد سینمایی و تلویزیونی. بخش‌های دیگر که اصلاً حرفی برای گفتن نداشتند. همه اینها به طور همزمان برای آوینی پیش آمد. مرتضی بار سنگینی را بر دوش می کشید. فشارها، حملات مربوط به سوره، تبلیغات مطبوعاتی، جریان تلویزیون و ... همه اینها فشارهایی بود که بر او تحمیل می‌شد.»

ماجرای عروس و قصه های مجید

فشارهای بیرونی که بواسطه حضور سیدمرتضی به حوزه هنری تحمیل می شود از دیگر قضایا بود. تمجید شجاعانه آوینی از فیلم «عروس» افخمی شروع حملات بی سابقه ای به وی بود در حدی که روزنامه کیهان به مدیریت مهدی نصیری، گستاخانه نوشت: «آقای آوینی از فیلم عروس خوشتان آمده یا از خود عروس (با بازی نیکی کریمی)». تمجید آوینی از این فیلم البته تمجید ارزشی نبود بلکه بیشتر ناظر به تکنیک بود. آوینی در دفاع از فیلم عروس با استفاده از ادبیات خاصی که در حوزه فلسفه سینما به دست آورده، می نویسد: «فیلم عروس توانسته است که از مرز تصنع فاصله بگیرد و به واقعیت تبدیل شود. در فیلمنامه هیچ چیز نیست که تو را مشکوک کند به آنکه همه این ماجرا دامی است که کارگردان برای تو گسترده است تا به فلان پیام برسی – احساسی که من در غالب فیلم ها دارم و به همین دلیل بسیار کم اتفاق می افتد که برای دل خودم به سینما بروم؛ بیش تر به حکم وظیفه به سینما می روم و کمتر فیلمی هست که بتواند مرا از احساس تصنع بیرون بیاورد.»

او البته در جای دیگری نیز به مضمون این فیلم اشاره می کند و می نویسد: «البته من معتقدم که عروس فیلم بدی نیست و حتی از لحاظ مضمون یک فیلم اخلاقی است. مگر آنکه بخواهیم چند کلوزآپ از خانم کریمی و یا زیبایی ایشان را جنایتی تلقی کنیم که هیچ چیز - حتی سیر اخلاقی فیلم که از دقیقه بیست به بعد در جهت نفی زندگی کادیلاک اندیشان و هواداران سانتی مانتالیسم حرکت می کند- نمی تواند این جنایت را جبران کند!» آوینی در «سمینار سینمای پس از انقلاب» نیز تاکید کرد که به هیچ وجه از مضمون عروس حمایت نمی کند اما مبنایش این است که برای ارتقای مضمون سینمایی، باید به نقد تکنیکی فیلم ها پرداخت.

آوینی به نقد تکنیک – به مثابه امری برآمده از فرم و مضمون – بیش از هر چیز اعتقاد داشت و به این معنا نگاه او را ورای نگاه های موجود در نشریات روشنفکرانه و ارزشی دانست. از نگاه او هرگاه با ارتقای فرم، مضمون به محتوا بدل می شد، باید به آن فیلم توجه کرد. او به ذات و جوهر سینما نظر داشت و به همین دلیل بود که از کیومرث پوراحمد و کار «قصه های مجید» هم تمجید کرد و ابایی نداشت که کیومرث پوراحمد نسبت وثیقی با انقلاب ندارد؛ چه اینکه فیلم مستقل از فیلمساز است. این کارها البته بیش از همه مخالفت روزنامه هایی مانند کیهان و جمهوری و حتی بعضی از اعضای هیات اسلامی هنرمندان را برانگیخت که حالا مثلا چرا سیدمرتضی آوینی با این همه قداست و دانشش، رفته پشت سر کیومرث پوراحمد! و البته این ماجرا در مورد فیلم «عروس» مصداق نداشت؛ چه اینکه افخمی یعنی کارگردان عروس، آن زمان یکی از چهره های انقلابی و رادیکال محسوب می شد.

انتقاد از ریل گذاری غلط سینمای کشور

درگیری مرتضی از سوی دیگر با مدیران و سیاستگذاران سینمایی کشور بود. سید محمدبهشتی به عنوان سیاستگذار و ریاست فارابی بیش از همه محل خطاب او بود. این سیاستها زیر نظر محمد خاتمی اجرایی می شد. انتقاد او به سیاستهای ادبی و یا سخنان وزیر ارشاد وقت از دیگر موارد مورد اشاره او بوده است. یک انتقاد عام همین بود که میرشکاک نیز بدان اشاره دارد:« در دوره آقای خاتمی چه در وزارت‌ ارشاد و چه بعدها در دولت، حمایت از روشنفکران به غایت رسید. مرتضی می گفت همانقدر که از آنها حمایت می کنید از بچه های انقلاب هم حمایت کنید.»

اما مبنای انتقادها به سیاست سینمایی کشور چه بود؟ او معتقد بود ما پیش از انقلاب دو گونه سینمایی داشتیم؛ یکی سینمای مبتذل تجاری مشهور به فیلم فارسی و دیگری سینمای روشنفکری که ادعای متفکرانه بودن دارد اما اصلا نمی داند سینما چیست و مخاطب ندارد و فکر می کند سینما یعنی همین دیالوگهای متفکرانه! حال آنکه سینما یعنی قصه و گره های دراماتیک و کنش و واکنش داستانی. آوینی فیلمی که مخاطب ندارد، را سینما نمی دانست.

او در مقاله "سینما و مردم" با انتقاد از سیاستهای سینمایی کشور می نویسد: « سینمای "متفکر " ایران - با فرض آنکه چنین تعبیری روا باشد ، که نیست - موجود ناقص الخلقه ای است که سری بزرگ دارد و پاهایی مبتلا به نرمی استخوان ، حال آنکه اصلا این تعبیر در این مقام مصداق ندارد . کدام تفکر ؟ اشتباهات بسیاری رخ داده است تا کار به ابداع چنین تعبیری کشیده است نخستین اشتباه آن است که منتقدان و سیاستگذاران سینمای ایران فیلم ها را تنها از لحاظ مضامین ظاهری نقد می کنند نه از لحاظ فن و تکنیک ، و اصلا در ایران در حیطه همه هنرها آنچه رواج دارد همین است : نقد ظاهری مضامین و نه تکنیک … و مثلا می گویند : فیلم های تارکوفسکی و پاراجانف دارای " مضامینی دینی " هستند... اصلا توجه به تارکوفسکی و پاراجانف - و به طور کلی سینمای جشنواره ای - ناشی از عدم معرفت نسبت به سینما به عنوان یک رسانه نافذ ، تأثیر گذار و همه گیر است - و البته خواهم گفت که در بحث از فن و تکنیک هم باز همین اشتباه تکرار می شود و رابطه بین فیلم و تماشاگر مورد غفلت قرار می گیرد.»

از آنجا که سید محمد بهشتی با حمایت مستقیم کسی مانند میرحسین موسوی در تمام این سالها سیاستگذاری سینمای ایران را برعهده داشت، سید مرتضی آوینی در ادامه به هشت سال تجربه پس از انقلاب در بهادادن به این سینما اشاره می کند و می نویسد: «در اینجا در میان عموم منقدان و سیاستگذاران ، سینما چون یک فعالیت جنبی متعلق به قشری خاص از نخبگان جامعه نگریسته می شود . آنها صراحتا چنین اذعان می دارند که "این مردم سینما رو ، مخاطب واقعی سینمای ایران نیستند و باید در جست و جوی تماشاگر دیگری بود که ذائقه اش به طعم فیلم فارسی عادت نکرده باشد . " هشت سال تجربه کافی است برای آنکه کذب این گفته ها بر ملا شود … و به راستی اگر این فرض اولیه را بپذیریم که سینما باید در جست و جوی مخاطب دیگری باشد ، جای سؤال اینجاست که مگر آن مخاطب مطلوب را چه کسی جز همین سینما باید پرورش دهد ؟ گذشته از آنکه این حرف ها مثلا در جایی وضوعیت پیدا می کند که ما بتوانیم مردم را در پشت دیوارهایی آهنین زندانی کنیم و آنها را از تماس با دنیای خارج از ایران باز داریم و اگر نه ، فقط رمبو کافی است برای آنکه همه آنچه را که ما رشته ایم پنبه کند . … و مگر نکرده است ؟»

هیچکاک؛ همچون پاتکی به تارکفسکی

از دیگر مقاطع جنجالی مدیریت سینمایی او در حوزه هنری، دعوا بر سر هیچکاک بود. هیچکاک نمونه ای از ظهور تکنیک سینما به معنای واقعی کلمه بود که سیدمرتضی آوینی به پیشنهاد فراستی و البته با تحقیق خودش، در برابر سیاستگذاری تارکفسکی‎زده مدیران وقت طرح کرده بود.

با انتشار ویژه نامه «هیچکاک همیشه استاد» به بررسی و معرفی هیچکاک و فورد و ... پرداخت و همین جسارت باعث بازشدن پای آد‌م‌هایی مثل کیومرث پوراحمد و امید روحانی و داوود نژاد و فراستی به اطراف آوینی شد. اما در برابر به دستمایه ای برای تسویه حساب روزنامه های کیهان و جمهوری اسلامی و صداوسیما با آوینی شد.

او در جای دیگری از مقاله "سینما و مردم" با مقایسه صریح هیچکاک و تارکفسکی، برخی اتهامات را از خود رفع می کند که چرا به هیچکاک که اعتقاد محکمی به دین و دیانت ندارد، اینگونه چنگ انداخته است: « با این تعبیر ، پرده از این اشتباه نیز برداشته می شود: مبدعان لفظ "سینمای متفکر " تفکر را نه در ذات و جوهر فیلم ، که در مضامین و عوارض آن می جویند و با این ترتیب ، اگر چه من اعتقادات آلفرد هیچکاک را دوست نمی دارم ، اما فیلم های او را بیش تر از فیلم های تارکوفسکی - که تفکراتش را درباره تکنولوژی و تمدن غرب بیش تر دوست می دارم - فلسفی می دانم . فلسفه هیچکاک در ذات فیلم های او و کیفیت رابطه ای که با تماشاگر برقرار می کنند وجود دارد. حال آنکه تفلسف تارکوفسکی در حد مضمون ظاهری و دیالوگ های فیلم های او توقف کرده است و به عمق نمی رسد ؛ گذشته از آنکه فیلم های او ، چه از لحاظ داستان پردازی و چه از لحاظ کیفیت ساخت ، منقطع از مخاطب و بی اعتنای به او هستند ، درست مثل تابلوهای نقاشی مدرن ، تئاتر مدرن ، رمان مدرن و شعر مدرن .

آوینی بارها فیلم ساختن روشنفکران در ایران را به نقد کشیده و در ادامه نیز فرازی دیگر در همین رابطه طرح می کند: «هنرمند مدرن اصلا دغدغه مخاطب ندارد و آثارش نوعی حدیث نفس است که تظاهر بیرونی یافته . منتقدان آثار مدرن نیز در جست و جوی "رابطه ای قلبی " با آثار هنری نیستند و هویت انتزاعی هنر مدرن در اینجا نیز خود را می نمایاند که نقد و بررسی آثار نیز صورتی انتزاعی یافته است با سپری شدن دوران رمانتیسم ، هنر مدرن اعتلای خویش را در انکار صور رمانتیک هنر می جوید و بنابراین سینمایی که همچون " هنر محض " نگریسته می شود نیز منتزع از مردم و به مثابه ثمره یک تلاش فردی ، در آخرین مراتب ، داستان را نیز انکار می کند و به مجموعه ای از قطعات جدا از هم که ارتباط میان آنها فقط در تخیل آزاد و سیال کارگردان - سیال ذهن - وجود دارد ، مبدل می شود ( به یاد آورید فیلم های "آینه " و " نوستالژیا " را ) .»

اما سید محمد بهشتی در سالهای اخیر و در تبیین این اختلاف نظر با سیدمرتضی آوینی، آن را سیاسی می داند و می گوید: « علت اینکه مرحوم آوینی در این ورطه اختلاف سیاسی می‌افتادند شاید به این دلیل بود که ما بنا به نوع مسئولیتی که داشتیم در قبال همه سینما مسئول بودیم و انجمن اسلامی سینمای ایران نبودیم و آنها در واقع در نقش انجمن اسلامی سینما فعالیت می‌کردند. بنابراین، طبیعی است که خودشان را نسبت به جریان‌های فکری دیگری که در سینما بود متمایز می‌کردند و اگر کسی را می‌دیدند که با آن کسانی که در نحله های دیگر فکری هستند حشر و نشر دارند یک جور احساس اختلاف سیاسی پیدا می‌کردند. به‌هرحال یکی از چیزهایی که باعث شد مرحوم آوینی نگاهش نسبت به بافت مدیریتی آن موقع سینمای کشور خیلی تغییر کند همین بود. یعنی وقتی از نزدیک با شرایطی که ما در آن به سر می‌بردیم آشنا شد متوجه شد که خیلی از این حرف‌ها چیزی است که ما واقعاً اختلاف عقیده جدی با هم نداریم. البته ما مواضع خودمان را داشتیم و ایشان مواضع خودشان را داشت.»

به هرحال مرتضی در همه جا حضور داشت و حتی حضورش در جلسات و سمینارها حضوری جدی و موثر بود و شاید یکی از جدی ترین مواجهه ها میان او و خرده روشنفکران میان‎مایه ایرانی، ماجرای معروف سمینار سینمای پس از انقلاب است. شرح حال و هوای این سمینار به روایت سید مرتضی آوینی در جلد سوم کتاب "آینه جادو" تحت عنوان مقاله "سینما و مخاطب" آمده است.

بازگشت به عالم ژورنالیسم

به هر حال پس از جهاد و تلویزیون او به حوزه هنری آمد و در کنار فعالیت های سینمایی، فاز جدیدی از فعالیت مطبوعاتی در سوره را آغاز کرد.

شهید آوینی فعالیت‌های مطبوعاتی خود را در اواخر سال 1362، هم زمان با مشارکت در جبهه‌ها و تهیه‌ی فیلم‌های مستند درباره‌ی جنگ، با نگارش مقالاتی در ماهنامه‌ی "اعتصام" ارگان انجمن اسلامی آغاز کرد. مجموعه مقاله درباره‌ی "مبانی حاکمیت سیاسی در اسلام" از آنجمله بود. همچنین مجموعه مقالاتی نیز با عنوان کلی "تحقیقی مکتبی در باب توسعه و مبانی تمدن غرب" در مجله "جهاد" منتشر کرد. این دوره از کار نویسندگی شهید تا سال 1365 ادامه یافت.

او در اینجا تلنگر و تذکراتی درباب توسعه داد که بعدها با آغاز دوران سازندگی دستمایه تفکر و رویکرد انتقادی خود و همفکرانش به غلبه تکنوکراسی و توسعه زدگی در کشور بود. اگرچه در این زمان هنوز برنامه های توسعه در کار نبود و روند توسعه اقتصادی تحت الشعاع جنگ بود و به انحراف از مبانی انقلاب کشیده نشده بود، اما چشم یک ناظر آگاه، از پیش نگران اتفاقات ناخوشآیندی بود که در راه بود.

بنابراین خیلی روشن بود که با آغاز دوران سازندگی و غلبه تکنوکراسی بر سیاستمداران انقلابی، دفتری در تقاطع سمیه حافظ به پایگاه اندیشمندان ضدتوسعه تبدیل بشود؛ برخی از بچه های جنگ به نوعی مقابله سیاسی و عملی با اتفاقات عالم شهر و سیاست و توسعه روی آورده بودند اما رویکرد متفکرانه و خودآگاه به انحرافی که به تدریج از مسیر انقلاب صورت می گرفت تنها از اتاق های این ساختمان، دیده بانی و گوشزد می شد. کسانی بر گرد سیدمرتضی، فراخور حرکت فرهنگی و اقتصادی انقلاب را می دیدند و نسبت بدان هشدار می دادند.

انتقاد به اندیشه ها و مدیریت وزیر ارشاد وقت

سید محمد خاتمی که تا سال 1370 وزیر ارشاد دولت میرحسین موسوی و اکبرهاشمی رفسنجانی بود، هیچگاه از گزند قلم سید مرتضی در امان نمانده بود. او به سیاستهای این دوران انتقادهای زیادی دارد. انتقاد به نقطه نظر او درباره آزادی و یا مثلا انتقاد به سیاستهای ادبی وزارت ارشاد در حوزه داستان از این موارد است. مثلا وی در کتاب آینه جادو جلد دوم می نویسد: «وزیر محترم فرهنگ و ارشاد در برنامه تلویزیونی ارتباط نزدیک شبکه اول تلویزیون می فرمایند:«ذکر مسائل جنسی در کتاب ترویج فحشا نیست. این مسائل در قرآن هم آمده است. در کتب دینی ما هم آمده است.» آوینی با اشاره به مقاله ای که پیشتر با همین رویکرد در نشریه دولتی وابسته به ارشاد منتشر شده، می نویسد: «ایشان مقصود خود را از ذکر مسائل جنسی به اندازه کافی به اندازه کافی تشریح نفرموده اند و بنابراین بنده نمی توانم از این شباهت ظاهری که میان فرمایش ایشان با آن مقاله کذایی وجود دارد نمی توانم حکم کنم که ایشان نیز همان مطلب را با همان مقدمات استدلالی مراد فرموده اند.»

همچنین در مقاله‌ای با عنوان «وقتی روشنفکران وارث انقلاب می شوند» با اشاره به مصاحبه‌ای درباره سلمان رشدی در «کیهان فرهنگی» که آن روزها تحت اداره دوستان سید محمد خاتمی یعنی شمس الواعظین و برخی اعضای آینده حلقه کیان بود، می‌نویسد: «آنچه که زمینه‌ای آماده برای نشر مطالبی از این قبیل فراهم می‌کند لیبرالیسم حاکم بر فضای فرهنگی و هنری کشور است.»

همچنین سید مرتضی آوینی در مقاله‌ای با عنوان «تجدد یا تحجر؟» در واکنش به سخنان سید محمد خاتمی وزیر وقت ارشاد می‌نویسد:«اشتباه دیگر دوستان ما که ریشه در مرعوبیت آنها در برابر غرب دارد آن است که آنها افق حرکت انقلاب و شرایط آماده جهانی را در این عصر احیای معنویت و اضمحلال غرب نمی بینند و بالتَبع هرگز برای وصول به این غایت تلاش نمی‌کنند. دگراندیشان و روشنفکران سکولار باید آزاد باشند، اما رشد و بالندگی نسل انقلاب نیز مواظبت می‌خواهد! دولت جمهوری اسلامی حقیقتاً به شعار آزادی مطبوعات، نویسندگان و هنرمندان پایبندی اعتقادی دارد، اما دوستان خویش را از یاد برده است و اکنون مجموع سیاست های نظام اسلامی کار را به آنجا کشانده که نسل انقلاب در هنر و ادبیات احساس عدم امنیت و بیهودگی می‌کند!»

وی در بخش دیگری از این مقاله می‌نویسد:«از داهیانه ترین سخنانی که وزیر ارشاد در این گفت و گو به زبان آورده‌اند این است که: ما معتقدیم که باید با تبادل اندیشه در افراد مدافع نظام مصونیت به وجود بیاوریم. لازمه این کار این است که جامعه با آرای مخالفین مواجه شود ولی این مواجهه باید کنترل شده باشد. اما واقعاً همین استراتژی است که به منصّه عمل در آمده است؟ آیا واقعاً دوستان ما در وزارت ارشاد، آتمسفر فرهنگی جامعه را کنترل دارند؟ آیا لازمه این مصونیت اجتماعی آن نیست که در کنار مواجهه جامعه با آرای مخالفین، تلاش های دوستانه مؤید انقلاب و دینداری نیز تقویت شود؟ آیا لازمه مصونیت یافتن مدافعان انقلاب در مواجهه با آرای مخالفین آن است که ما آتمسفر فرهنگی جامعه را آن گونه که نسل های جدید فرصت هدایت را از دست بدهند؟ ما نیز با تحجر مخالفیم، اما در عین حال می دانیم که تنها مرتجعین و متحجرین نیستند که به نظام فرهنگی و هنری کشور اعتراض دارند. اگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می خواهد که حصارهای جهل و خرافه و تحجر را بشکند و جامعه را از تفریط باز دارد، باید با تجددِ افراطی نیز مبارزه کند تا مردم را از چاله ای به چاه نیفکند… و البته باز هم صد هزار بار شکر که عرف عام از این کشاکش فارغ است و راه خویش را فطرتاً در نسبت با شریعت می یابد.»

سید مرتضی آوینی روزهایی خطر انحرافات سروش را گوشزد کرد که دکتر سروش هنوز قیافه یک متفکر جدی و ایدآل انقلاب را داشت و مانند امروز خارج نشین نشده بود و ذات لیبرال اندیشه هایش هویدا نشده بود. اما شهید آوینی حتی در همان زمان هم اصل ماجرا را به روشنی دریافته بود.

ماجرای خمیرشدن سوره به دستور وزیر ارشاد

پس از آنکه مسعود بهنود مقاله ای با عنوان «حکومت آسان بی آینده است» در شماره 59 آدینه می نویسد، مرتضی آوینی که دیده بان بصیر و هوشمند مرزهای تئوریک انقلاب اسلامی است، در پاسخ مقاله ای با عنوان حکومت "یک تحلیل آسان" می نویسد و البته در این مقاله پاسخ هایی هم به مندرجات مجله «گردون» از آغاز انتشار تا آن زمان دارد.

بهنود که خود روزنامه نگار دوران پهلوی بود، در آن مقاله گفته بود حالا که حکومت سفته استقلال را به مردم پرداخته و دوران کاریزماتیک امام هم تمام شده، نوبت آن است که حکومت سفته آزادی را هم بپردازد. او می نویسد: ««اهل تفکر و قلم حق دارند حواله ای را که انقلاب به دست آن ها داده – و در سال های جنگ بابت دریافت آن اصراری نکردند – اینک وصول کنند.»

چنانکه آوینی اشاره دارد، سخنان وزیر ارشاد بهانه را به دست بهنود داده تا طلب حواله آزادی کند. آوینی می نویسد: « در مقاله ای که یکی از این جماعت در مجله « آدینه » - شماره 59 ـ نوشته است، تحلیلی بسیار شگفت آور از تاریخ معاصر ایران ارائه شده – به قصد مصادره به مطلوب وزیر ارشاد و اغتنام فرصت در گیر و دار مباحثات فرهنگی اخیر در میان جناح های مسلمان و معتقد به نظام اسلامی – که می تواند پرده از عمق وجود این جماعت بردارد.»

آوینی در بخشی از پاسخش می گوید آزادی مورد نظر انقلاب همان liberty نیست و با آزادی عبد که به «کمال انقطاع» می رسد نسبت دارد و سپس در ادامه می نویسد: « بسیار شگفت آور است که این آقایان اثبات برادری نکرده ادعای ارث دارند.»

شهید آوینی می نویسد: «و لابد ما هم که سخت درگیر جنگ و جانبازی بودیم باید نسبت به این آقایان و خانم های محترم شکر گزار باشیم که بر ما منت نهادند و حواله خود را وصول نکردند(!) و اگر نه، ما به راستی چه می کردیم؟ و راستش اگر ما هم بخواهیم به شیوه همین نویسنده «فضای خالی میان سطور»(15) را بخوانیم، باید بگوییم: این آقایان از ترس خودشان بود که در زمان جنگ، طلب وصول حواله آزادی را نکردند، چرا که امکان داشت وقتی رزم آوران اسلام خود را با دو دشمن رو به رو ببینند، در همان حال، محضاً لله یک آرپی جی جانانه هم به سمت مجله «آدینه» شلیک کنند و آن وقت «خر بیار و باقلا بار کن!»

بهنود خود در مصاحبه ای –با لحنی افتخارآمیز و چنانکه گویا این یکی از بزرگترین تاثیراتش در طول حیاتش بوده- علت خمیر شدن یک شماره از سوره این می داند که سید مرتضی آوینی در کنار انتشار نقدش به مقاله وی، به دیدار رهبری و روایت خودش از سخنان رهبری اشاره کرده است.

انتقاد به فرم و محتوای آثار مخملباف

« خب حالا با اطمینان می توان گفت دور مخملباف به پایان رسیده است، دوری که به اعتقاد من هرگز آغاز نشد... از همان اول با کمال تاسف معلوم بود که مخملباف از آن تب های تند است که زود سرد خواهد شد، اما همان تندی و داغی مانع از آن بود که این برودت قریب الوقوع را باور کنند. اما امروز دیگر در وجود او، باید «ایمان بیارویم به آغاز فصل سرد.» «نوبت عاشقی» و «شبهای زاینده رود» از لحاظ ساختار سینمایی به اولین کارهای دانشجویان بی استعداد سینما شبیه هستند و بنابراین، اصلا نباید درباره آنها به عنوان فیلم سخن گفت.»

این یکی از فرازهای نظرات انتقادی شهید سید مرتضی آوینی درباره محسن مخملباف است که در سال 67 در لابلای نقدهای سینمایی او آمده است.

سید شهیدان اهل قلم و تفکر، در همان صفحه ای که به سیاستهای ادبی سید محمدخاتمی در زمینه مسائل جنسی انتقاد می کند، مخملباف را با همین مبنا یعنی اباحه جنسی مورد نقد قرار می دهد و حمایت ارشاد از او را معنادار تلقی می کند.

آوینی در تحلیلی از آغاز روند ابتذال و استحاله در برخی فیلم های ایرانی، پیش قراول آن را افرادی ظاهرا منتسب به انقلاب و باطناً پیوسته با دشمن می داند و با اشاره صریح به مخملباف می نویسد: «پیش‌قراولان ایجاد آن فضای مغشوشی که امکان ازاله‌ی هویت از انقلاب را رفته‌رفته فراهم کند باید افرادی باشند ظاهراً منتسب به خود انقلاب و باطناً پیوسته با دشمن. محسن مخملباف یکی از بهترین کسانی بود که می‌توانست این وظیفه را بر عهده بگیرد.»

او که نمی دانست روزگاری کار محسن مخملباف به تولید فیلم «سکس و فلسفه» خواهد کشید، در ادامه این یادداشت او را مدافع لیبرالیسم جنسی معرفی می کند.

جام آخر

به هرحال انتقادها به مرتضی، نه تنها او را از پا نمی اندازد بلکه او را وسط میدان مجاهده نظری و انذارهای فکری نگاه می دارد. اما فشارها ادامه پیدا می کند. همایونفر می گوید: «این فشارها آنقدر ادامه پیدا کرد که اواخر اسفندماه به آوینی گفتم «با این وضعیت دوستان مطبوعاتی و تلویزیونی و حوزه هنری! ... چه خواهی کرد؟ گفت «با این وضعیت دیگر در «سوره» نخواهم ماند و از ابتدای سال 72، حوزه هنری را ترک خواهم کرد.» آوینی که پیش از این بسیار به «مجمع هنرمندان مسلمان» علاقه داشت...، می‌گفت «چه اصراری است ما در جمع دوستانی باشیم که ما را دوست ندارند.» فشارهای مختلف مرتضی را از پای درآورد. هفته‌های اول سال دو سفر به فکه رفت و در سفر دوم شهید شد.»

عدم انتشار خبر شهادت آوینی و یا انتشار آن در صفحه حوادث با تعبیر "کشته شدن مرتضی آوینی و گروه فیلمبرداری اش"، در روزنامه هایی مانند کیهان و جمهوری اسلامی بدترین مواجهه ممکن با شهادت سیدمرتضی آوینی بود.

مرتضی اما جاودانه شد و همه آثار قلمی و تصویری اش، باقیات صالحی برای انقلاب اسلامی شد. او هنوز هست و مبارزه می کند و این فراز پایانی زندگی نامه خودنوشتش خودنمایی می کند: «... و خوب، دیگر چیزی برای گفتن نمانده است، جز آن که ما خسته نشده‌ایم و اگر باز جنگی پیش بیاید که پای انقلاب اسلامی در میان باشد، ما حاضریم. می‌دانید! زنده‌ترین روزهای زندگی یک "مرد" آن روزهایی است که در مبارزه می‌گذراند و زندگی در تقابل با مرگ است که خودش را نشان می‌دهد.»

شکوفه های بهاری

کمیل — Sat, 09 Apr 2011 14:14:24 GMT

for you

اطلاعیه

کمیل — Sun, 12 Sep 2010 16:09:11 GMT

از همه دوستانی که در مدت غیبت اینجانب مرا از تفقدات و پیام های سرشار از احساسات ناب انسانی بهره مند واز جهتی شرمنده ساختند کمال تشکر و قدردانی را دارم باشد انشاالله در زمان مناسب جبران به خیر نمائیم . برخود واجب میدانم این گل را به پاس قدردانی از همه عزیزانی که از وبلاگ اینجانب بازدید میکنند تقدیم نمائیم باشد عند اله ماجور باشید . انشاالله

تصاویر جالب از حرکت و آثار گدازه های آتشفشان

کمیل — Sat, 07 Aug 2010 11:29:09 GMT